Σε βιοκλιματική θερινή κατοικία στην Κέα, η επιλογή φυσικών υλικών κυριαρχεί στη διαμόρφωση των εξωτερικών χώρων. Η πέτρα, κυρίαρχο στοιχείο, προέρχεται από το βράχο του οικοπέδου. Έτσι, το κτίριο ενσωματώνεται απόλυτα στο φυσικό τοπίο. Φωτογραφία: Δημήτρης Κλεάνθης.

Σε κατοικία στη Λευκωσία, ο χώρος της πισίνας αναπτύσσεται σε άμεση επαφή με την υπόστεγη βεράντα, λειτουργώντας ως εσωτερικό χώρο. Φωτογραφία: Χάρης Σολωμού.

Σε κατοικία στην Ίο, οι πέργκολες με τις καλαμιές προσφέρουν ένα καταφύγιο σκιάς, το οποίο λειτουργεί ως συνέχεια των στεγασμένων χώρων της κατοικίας. Φωτογραφία: Παναγιώτης Βουμβάκης.

Σε μονοκατοικία στο Καλαμάκι Μεσσηνίας, το μάρμαρο Lygourio Dark, που εξορύσσεται στο Λυγουριό Αργολίδας, κατέχει περίοπτη θέση ως επένδυση των εξωτερικών τοίχων. Σφυρηλατημένο σαν πέτρα, καλύπτει μεγάλο μέρος της όψης του κτιρίου. Φωτογραφία: Παναγιώτης Βουμβάκης.

Σε μονοκατοικία σε φαράγγι στον Αποκόρωνα Χανίων, τοιχία με επένδυση πέτρας λειτουργούν ως αντιστήριξη και σχηματίζουν διαφορετικά επίπεδα στον περιβάλλοντα χώρο. Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται η αρμονική ένταξη της πισίνας στο τοπίο και στη γεωμορφολογία. Φωτογραφία: Γιώργος Αναστασάκης.

Σε μία παραθεριστική βίλα στο Daios Cove Resort στην Κρήτη, ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο σχεδιασμό, με στόχο τη δημιουργία μίας μοναδικής ατμόσφαιρας χαλάρωσης. Σε μία προσπάθεια ανάδειξης της μοναδικής θέας προς τη θάλασσα, δημιουργείται ένα γωνιακό άνοιγμα, το οποίο ορίζει και το χώρο του καθιστικού – παρατηρητηρίου του υπνοδωματίου. Φωτογραφία: Heinz Troll.

Σε εστιατόριο ασιατικής κουζίνας στη Λάρισα, ένα στέγαστρο από μπαμπού, σε συνδυασμό με διαχωριστικά από το ίδιο υλικό, καθορίζουν το χώρο του φαγητού. Με έμπνευση από στοιχεία της ιαπωνικής αρχιτεκτονικής, το στέγαστρο δημιουργείται ως μία κατασκευή από επάλληλα μπαμπού, που έρχεται σε πρώτο πλάνο και συνθέτει την ατμόσφαιρα του χώρου. Φωτογραφίες: Γιώργος Ακριβός.

KTIRIO skiasi citicon 01

Η κατοικία βρίσκεται σε μια υποβαθμισμένη γειτονιά στο κέντρο της πόλης Racine στο Γουισκόνσιν των Ηνωμένων Πολιτειών, δίπλα σε μια λίμνη. Σχεδιάστηκε για μια νέα οικογένεια και αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα για τον τρόπο με τον οποίον μια μικρή, βιοκλιματική κατοικία μέτριου προϋπολογισμού μπορεί να συμβάλει στην αισθητική και ενεργειακή αναβάθμιση του κτιριακού αποθεματικού μιας περιοχής, το οποίο επί δεκαετίες μαστίζει η οικονομική ύφεση. Είναι ένα από τα πρώτα σπίτια που χαρακτηρίστηκαν ως "LEED Platinum" σύμφωνα με το διεθνές σύστημα ενεργειακής πιστοποίησης, καθώς οι αρχιτέκτονες διαχειρίστηκαν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο μια σειρά παραμέτρων, όπως το μικρόκλιμα της περιοχής, τον επαρκή αερισμό και ηλιασμό, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, το βρόχινο νερό, τις φυτεύσεις κτλ.
Ο όγκος της κατοικίας είναι λιτός, ορθογωνικός με μια σειρά από εσοχές και εξοχές που δημιουργούν ημιυπαίθριους και στεγασμένους χώρους. Η διαφάνεια του ισογείου επιτρέπει την οπτική σύνδεση εκατέρωθεν της κατοικίας μεταξύ του δρόμου και της λίμνης, ενώ το ειδικό σύστημα εξωτερικής επένδυσης "rain screen", που χρησιμοποιήθηκε στον όροφο για την προστασία από τις συχνές καταιγίδες, δημιουργεί μια αεριζόμενη διπλή όψη ανάμεσα στα πετάσματα και το κέλυφος σκυροδέματος, με υψηλές ενεργειακές επιδόσεις. Aντανακλά την ηλιακή ακτινοβολία και λόγω του διακένου που αναπτύσσεται μεταξύ του εξωτερικού κελύφους και του εσωτερικού επιτρέπει την εκτόνωση των διαχεόμενων υδρατμών από τον εσωτερικό χώρο. Ως αποτέλεσμα αυτού, το εσωτερικό περίβλημα προστατεύεται από την άμεση έκθεση στον ήλιο και την υγρασία, βελτιώνοντας άμεσα τη θερμική άνεση των χρηστών. Αυτό το σύστημα μετασχηματίζεται σταδιακά, στο σημείο της βεράντας των υπνοδωματίων του ορόφου, σε ένα λεπτό πλέγμα ράβδων αλουμινίου, χωρίς όμως να παρεμποδίζει τη θέα. Το τοπικό κλίμα, με πολύ κρύους χειμώνες και ζεστά, υγρά καλοκαίρια απαιτούσε μια προσεκτική μελέτη για το συνδυασμό ενεργητικών συστημάτων και παθητικών στρατηγικών σχεδιασμού, για να διασφαλιστεί η σωστή θερμική άνεση στο εσωτερικό. Το μικρό μέγεθος της κατοικίας αποτέλεσε κλειδί για το μειωμένο ενεργειακό αποτύπωμά της και την ελαχιστοποίηση της εξάρτησής της από το τοπικό ενεργειακό δίκτυο. Οι αρχιτέκτονες, δημιουργώντας μια μακρόστενη κατοικία κατά μήκος του άξονα βορρά - νότου, εκμεταλλεύτηκαν στο έπαρκο τη μέγιστη ηλιακή έκθεση, καθώς και την αύρα της λίμνης, που παρέχει φυσικό, διαμπερή εξατμιστικό δροσισμό στους εσωτερικούς χώρους. Παράλληλα, τα χαμηλής εκπεμπτικότητας διπλά κρύσταλλα με διάκενο από αργό μειώνουν τις θερμικές απώλειες το χειμώνα και προστατεύουν από την υπερθέρμανση το καλοκαίρι. Το κεντρικό κλιμακοστάσιο λειτουργεί ως θερμική καμινάδα, επιτρέποντας την απαγωγή του θερμότερου αέρα προς τα επάνω και την εκτόνωσή του στο εξωτερικό περιβάλλον από τα ανοιγόμενα παράθυρα στο παρατηρητήριο του τελευταίου ορόφου. Η μεγάλη νότια προεξοχή του όγκου ελαχιστοποιεί τα ανεπιθύμητα ηλιακά κέρδη το καλοκαίρι καθότι αποτρέπει την είσοδο των ηλιακών ακτίνων, ενώ αντίστοιχα επιτρέπει την είσοδό τους και την αξιοποίηση της θερμικής ενέργειάς τους το χειμώνα, που ο ήλιος βρίσκεται χαμηλότερα. Ομοίως, το φύλλωμα από το παλαιό πλατάνι στον κήπο, που μετρά ήδη εκατό χρόνια, χρησιμεύει ως μια φυσική ομπρέλα για το σπίτι. Η βόρεια όψη, που εκτίθεται σε βίαιους βόρειους ανέμους το χειμώνα, σχεδιάστηκε σκοπίμως με τα λιγότερα δυνατά ανοίγματα.
Κατά τους χειμερινούς μήνες, όταν ο φυσικός αερισμός δεν είναι εφικτός, το σπίτι υποστηρίζεται με τεχνητό σύστημα αερισμού, χρησιμοποιώντας ένα ειδικό υποδαπέδιο σύστημα παροχής αέρα, που σε συνδυασμό με ένα σύστημα ανάκτησης θερμότητας παρέχει φρέσκο αέρα στους κατοίκους.
Για τη θέρμανση και την ψύξη της κατοικίας, αξιοποιήθηκε η γεωθερμία του εδάφους με εγκατάσταση κυκλώματος από γεωεναλλάκτες κατακόρυφης διάταξης κλειστού βρόχου με μια αντλία θερμότητας.
Το νερό χρήσης θερμαίνεται μέσω της ενέργειας που παράγεται από έναν ηλιακό συλλέκτη και συμπληρωματικά από τη γεωθερμική αντλία. Ανάλογα με τις ανάγκες της κατοικίας σε ζεστό νερό, το δίκτυο υποστηρίζεται και από ταχυθερμαντήρα ροής χωρίς δεξαμενή. Η απουσία δεξαμενής εξοικονομεί ενέργεια, καθώς δεν απαιτείται η συνεχής διατήρηση του νερού σε υψηλή θερμοκρασία. Οι σωλήνες του ζεστού νερού μονώθηκαν, ενώ στο δίκτυο εγκαταστάθηκε μια αντλία ανακυκλοφορίας, ελαχιστοποιώντας την άσκοπη ροή νερού. Μπαταρίες χαμηλής ροής συμβάλλουν στην εξοικονόμηση πόσιμου νερού. Η συνολική κατανάλωση νερού της κατοικίας περιορίζεται στα 53 m³/έτος.
Το βρόχινο νερό, που συλλέγεται από την οροφή, οδηγείται κατά 65% σε έναν ειδικά σχεδιασμένο υπόγειο χώρο, που επιτρέπει τη φυσική διήθησή του, ενώ το υπόλοιπο 35% συλλέγεται σε δυο δεξαμενές και χρησιμοποιείται για την άρδευση του κήπου. Για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας χρησιμοποιήθηκαν φωτοβολταϊκά συστήματα. Πιο συγκεκριμένα, η εξωτερική επίστρωση της οροφής καλύφθηκε από εύκαμπτα φωτοβολταϊκά φύλλα (PV laminates), ενώ μια επιπλέον σειρά τυπικών φωτοβολταϊκών πλαισίων εγκαταστάθηκε μακριά από την κατοικία, σ’ ένα κεκλιμένο τμήμα του οικοπέδου. Η ισχύς των φωτοβολταϊκών συστημάτων είναι 4,2 kW και καλύπτει περίπου το 70% της απαιτούμενης ενέργειας. Ο φωτισμός της κατοικίας επιτυγχάνεται με λαμπτήρες φθορισμού και φωτοδιόδους (LED). Επιπλέον, το ηλεκτρικό δίκτυο της κατοικίας συνδέθηκε στο δίκτυο της πόλης, ώστε να μπορεί να διοχετεύει ή να λαμβάνει ενέργεια ανάλογα με τις απαιτήσεις. Τέλος, τα υλικά επιλέχθηκαν προσεκτικά με βάση μια σειρά κριτηρίων, όπως της αντοχής, του χαμηλού κόστους συντήρησης, της τοξικότητας και των περιβαλλοντικών χαρακτηριστικών (βιώσιμα, ανακυκλωμένα, ταχέως ανανεώσιμα). Προτεραιότητα δόθηκε στα υλικά με τοπική προέλευση και κατασκευή.

Το POLYTOPO είναι μια πρόταση παρέμβασης στο εσωτερικό των διαμερισμάτων πολυκατοικιών στην Ελλάδα με χαμηλό κόστος, βασισμένη σε ένα νέο σύστημα κατασκευής που στοχεύει στην αναβάθμιση απαξιωμένων ιδιοκτησιών.
Η πολυκατοικία αποτελεί τον κτιριολογικό τύπο κατοικίας του μεγαλύτερου μέρους του πληθυσμού των ελληνικών πόλεων. Συνδυάζει ένα ευρωπαϊκό κατασκευαστικό σύστημα οργανωμένης δόμησης με την τοπικότητα, την παράδοση και την ελληνικότητα.
Σήμερα, από τις 6.384.353 κατοικίες της χώρας το 44,7% βρίσκονται σε πολυκατοικίες, εκ των οποίων το 96,1% είναι σε αστικά κέντρα. Από αυτές, το 64,7% κατοικούνται ενώ το 35,3% είναι κενές (το μεγαλύτερο ποσοστό κενών κτιρίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση). Με την πτώση της οικονομικής δραστηριότητος πρόεκυψε το φαινόμενο των κενών διαμερισμάτων κυρίως στα αστικά κέντρα.
Παρόλο που τα διαμερίσματα των πολυκατοικιών δεν ανταποκρίνονται πλέον στο επιθυμητό επίπεδο ζωής του μέσου σημερινού κατοίκου, παραμένουν η μόνη διαθέσιμη λύση για μαζική κατοίκηση. Αναδύεται λοιπόν η αναγκαιότητα της εξεύρεσης λύσεων ώστε να αναβαθμιστεί και να επαναχρησιμοποιηθεί όλο το διαθέσιμο κτιριακό οικιστικό απόθεμα και συγχρόνως να ανανεωθεί και να εκσυγχρονιστεί η εικόνα του, δεδομένου ότι η χρήση του παραμένει η πιο οικονομική λύση στο θέμα της κατοικίας.
TOPOS είναι το πεδίο στο οποίο προτείνεται η παρέμβαση και αφορά κυρίως στο εσωτερικό των διαμερισμάτων και των φωταγωγών των πολυκατοικιών του ’55 -’75, καθώς είναι αυτά που χρήζουν άμεσης ανακαίνισης.
Διατηρώντας το κέλυφος του διαμερίσματος και κάποιες εσωτερικές τοιχοποιίες ο σκοπός είναι να γίνει ανακύκλωση και επαναχρησιμοποίηση των υλικών του διαμερίσματος, εντάσσοντάς τα στο νέο σχεδιασμό. Οι χώροι που συνήθως χρειάζονται ανακαίνιση, δηλαδή η κουζίνα και το λουτρό, τοποθετούνται μαζί σε ένα σημείο κοντά στο φωταγωγό, που χρησιμοποιείται ως ο κύριος αγωγός των υποδομών, εξυπηρετώντας τις λειτουργικές διαμορφώσεις που γίνονται στα διαμερίσματα.
To POLYTOPO, μια αρθρωτή μεταλλική κατασκευή, τοποθετείται στο διαμέρισμα. Οργανώνει το χώρο και γίνεται φορέας των υποδομών του. Αυτή η κατασκευή έχει τη δυνατότητα να μεταβάλλεται ανάλογα με τις ανάγκες του χρήστη.
Το TOPOS 1 είναι ένα διαμέρισμα 60 m2 σε πολυκατοικία του ’70, στον Κεραμεικό, στο οποίο έγινε η πρότυπη παρέμβαση προκειμένου να διατίθεται προς μίσθωση μικρής διάρκειας. Διατηρήθηκαν τα ίχνη των καθαιρεμένων τοίχων και ενσωματώθηκαν, ώστε η αρχική διάταξη του διαμερίσματος να είναι αναγνωρίσιμη. Στοιχεία που βρέθηκαν στο διαμέρισμα, όπως παλιά κατεστραμμένα κεντήματα και ένας τοίχος με εμφανή τα σημάδια μιας παλιάς πυρκαγιάς ενσωματώθηκαν στην κατασκευή υπενθυμίζοντας έτσι τη διαχρονικότητα του διαμερίσματος. Η κουζίνα μεταφέρθηκε δίπλα στο λουτρό σχηματίζοντας έτσι τον πυρήνα των χρήσεων. Τοποθετήθηκαν ενεργειακά κουφώματα και ατομικός λέβητας αερίου.
Το POLYTOPO, η μεταλλική κατασκευή, τοποθετήθηκε τμηματικά, δημιουργώντας τα χωρίσματα για το μπάνιο και το υπνοδωμάτιο και επεκτάθηκε για να δημιουργηθεί η υποδομή για το δίκτυο ρευματοδότησης, τα κρεβάτια, τους αποθηκευτικούς χώρους, την κουζίνα και τα οπτικοακουστικάσυστήματα.
Το POLYTOPO είναι ένα ανοιχτό κάλεσμα στο τώρα με εκθέσεις και δράσεις, εμπλέκοντας
αρχιτέκτονες, καλλιτέχνες, φωτογράφους, δημοσιογράφους, κατασκευαστές, τεχνικές σχολές και φοιτητές, ώστε όλοι μαζί να ξαναδούμε την πολυκατοικία με νέα ματιά και να επαναπροσδιορίσουμε το μέλλον της.

Μέσα σε μία αμιγώς βιομηχανική περιοχή, στην Αττική, σχεδιάστηκε η επέκταση υπάρχουσας βιομηχανίας. Το κτιριολογικό πρόγραμμα αφορούσε σε χώρους παραγωγής, αποθηκευτικούς χώρους, χώρους γραφείων διοίκησης και βοηθητικούς χώρους των εργαζομένων. Η σύνδεση των δύο κτιριακών συγκροτημάτων, παλαιού και νέου, αποτέλεσε κομβικό σημείο για τη χωροθέτηση των λειτουργιών.
Οι ανάγκες του εργοστασίου απαιτούσαν ένα μεταλλικό κτίριο για χώρους παραγωγής με πολύ μεγάλο ύψος και ορθογωνική κάτοψη. Στόχος της αρχιτεκτονικής λύσης που δόθηκε ήταν να τοποθετηθούν οι χώροι γραφείων χαμηλότερου ύψους μπροστά, ώστε να δημιουργήσουν μια ομαλή μετάβαση τόσο στην προοπτική των όψεων, όσο και στη μετάβαση από τους δημόσιους χώρους στους περισσότερο ιδιωτικούς. Καταλυτικό στοιχείο στο σχεδιασμό του νέου κτιρίου ήταν να διαμορφωθεί ένα φιλικό εργασιακό περιβάλλον, παρόλο που το κτίριο βρίσκεται σε ένα άκρως βιομηχανοποιημένο τοπίο. Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, καθώς και τους βασικούς κανόνες του βιοκλιματικού σχεδιασμού, διαμορφώθηκαν φυτεμένες επιφάνειες που λειτουργούν ως ασπίδα "προστασίας" σε σχέση με το ευρύτερο περιβάλλον. Φύση και κτίριο βρίσκονται σε μία συνεχή "χορογραφία". Άλλοτε "κινούνται" παράλληλα ως περιμετρικά οριοθετημένες φυτεύσεις, άλλοτε το ένα εισχωρεί στο άλλο με τη μορφή πράσινων νησίδων και άλλοτε το κτίριο περιβάλλει το πράσινο, δημιουργώντας αίθρια. Οι φυτεμένες επιφάνειες αξιοποιούνται και για την "ομαλή" διαχείριση του επικλινούς εδάφους. Οι γυάλινες επιφάνειες του κτιρίου παρέχουν φυσικό φωτισμό και αερισμό στους χώρους των εργαζομένων και θέα από το εσωτερικό προς φυτεμένες επιφάνειες, φράσσοντας επιλεκτικά την προοπτική. Για παράδειγμα, ο χώρος εστιατορίου του εργοστασίου βρίσκεται ανάμεσα σε δύο αίθρια, προσφέροντας μια μικρή "όαση" κατά τη διάρκεια του διαλείμματος. Στη νότια όψη του κτιρίου έχει περιοριστεί η χρήση των γυάλινων επιφανειών και, όπου αυτές υπάρχουν, προστατεύονται είτε με περσίδες σκίασης είτε με προβόλους είτε με φύτευση. Ο σχεδιασμός για τη διαχείριση της κυκλοφορίας των οχημάτων από φορτηγά και ανυψωτικά οχήματα, οδήγησαν στη λύση της δημιουργίας δύο αξόνων. Ο ένας αφορά στην κίνηση και φορτοεκφόρτωση των οχημάτων, που διοχετεύεται εκατέρωθεν και περιφερειακά του γεωτεμαχίου. Ο δεύτερος ξεκινά από την κεντρική είσοδο και οδηγεί τον επισκέπτη προς τα κτίρια. Η κίνηση των πεζών παραμένει σε έναν κεντρικό άξονα, ο οποίος είναι η αυλή που δημιουργήθηκε από την ένωση των δύο εργοστασίων, παλαιού και νέου. Εδώ διαμορφώνεται ένα υπερυψωμένο "ασφαλές μονοπάτι", στην αρχή του οποίου υπάρχει μία μεγάλου μήκους κλίμακα, η οποία έχει περιστραφεί ως προς τον άξονα του κτιρίου και του δρόμου, προ-κειμένου να υποδεχτεί τον επισκέπτη από το χώρο στάθμευσης. Κατόπιν, ο επισκέπτης οδηγείται είτε στην κεντρική είσοδο των νέων γραφείων είτε στη συνέχεια του μονοπατιού, στο τέλος του οποίου είναι τα γραφεία του παλαιού κτιρίου. Ο εξωτερικός φωτισμός κατά μήκος των διαδρόμων λειτουργεί ως ένα είδος σηματοδότησης των εργαζομένων το βράδυ, ακολουθώντας τις χαράξεις του αρχιτεκτονικού σχεδιασμού. Όσον αφορά στα υπάρχοντα κτίσματα, το φυλάκιο εισόδου κατασκευάστηκε εκ νέου, ενώ στο ηλεκτροστάσιο αναδιαμορφώθηκαν οι όψεις.

 

Ο παρών ιστότοπος χρησιμοποιεί cookies ώστε να βελτιώσει την εμπειρία περιήγησης.