Οι ενεργειακές κοινότητες συνιστούν ένα σημαντικό εργαλείο, ικανό να συμβάλλει προς ένα συμμετοχικό και αειφόρο μέλλον. Ωστόσο, μέχρι σήμερα αποτελούν ένα εργαλείο, το οποίο στη χώρα μας παραμένει αναξιοποίητο, σε αντίθεση με την υπόλοιπη Ευρώπη. Η υφιστάμενη εξέλιξή τους στη Γερμανία, στη Δανία, στο Βέλγιο και στην Ολλανδία αποδεικνύει το σημαντικό τους ρόλο στον τομέα της ενέργειας.
Σε μία ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο, που η Ευρώπη εντάσσει την κλιματική ουδετερότητα στο επίκεντρο των πολιτικών της και διαμορφώνει τη νέα της αναπτυξιακή στρατηγική μέσω της "Πράσινης Συμφωνίας", οι ενεργειακές κοινότητες έρχονται να ενισχύσουν την πρόοδο της ενεργειακής μετάβασης μέσα από την εθνική κινητοποίηση, την κοινωνική συμμετοχή και την αλλαγή του τρόπου παραγωγής και κατανάλωσης.
Για την Ελλάδα, που αποτελεί την τρίτη λιγνιτοπαραγωγό χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το νομοθετικό πλαίσιο "Καθαρή Ενέργεια για όλους τους Ευρωπαίους" μπορεί να συμβάλλει στην ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Μέσα από την παροχή κινήτρων για τη χρήση τους σε επίπεδο τοπικών ενεργειακών κοινοτήτων, οι πολίτες θα έχουν τη δυναμική να γίνουν οι ίδιοι παραγωγοί της "καθαρής ενέργειας", που θα καταναλώνουν.
Παρόλο που οι ενεργειακές κοινότητες περιλαμβάνονται στα προτεινόμενα μέτρα πολιτικής για την προώθηση των Α.Π.Ε. στον Εθνικό Σχεδιασμό για την Ενέργεια και το Κλίμα (Ε.Σ.Ε.Κ.), αποτελούν μέχρι στιγμής ένα αχρησιμοποίητο εργαλείο στη χώρα. Ιδιαίτερα στο πλαίσιο τοπικών σχεδίων μετάβασης των λιγνιτικών περιοχών, τα οποία αυτή τη στιγμή καταρτίζονται, η ανάπτυξη ενεργειακών κοινοτήτων μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στο πλαίσιο της Δίκαιης Μετάβασης. Προς την ίδια κατεύθυνση θα συμβάλλει και η ενεργοποίηση των τοπικών κοινοτήτων και της τοπικής αυτοδιοίκησης σε συνδυασμό με την παροχή κινήτρων από την πολιτεία.

Η σκάλα είναι κατασκευασμένη από κοιλοδοκούς ορθογωνικής διατομής, πάνω στις οποίες τοποθετήθηκε στρατζαριστή λαμαρίνα. Για το κιγκλίδωμα της σκάλας και του μεταλλικού παταριού χρησιμοποιήθηκε διάτρητη λαμαρίνα, στερεωμένη σε σκελετό από στρατζαριστά, και ως κουπαστή στο τελείωμα της λαμαρίνας τοποθετήθηκε λάμα. Το φως διαπερνά τη διάτρητη λαμαρίνα, προσδίδοντας στο κιγκλίδωμα έναν πιο ελαφρύ, σκηνικό χαρακτήρα. Ο βιομηχανικός χαρακτήρας των μεταλλικών κατασκευών σε διάλογο με τη διαφάνεια του γυαλιού και τους κλειστούς πέτρινους όγκους δημιουργεί εντάσεις και ενδιαφέροντες χώρους. Πέτρινες κατοικίες στη Μάνη. Φωτογραφίες: Νίκος Δανιηλίδης.

Οι χώροι της κουζίνας, της τραπεζαρίας και του καθιστικού χωροθετούνται σε σειρά, συνθέτοντας ενιαίους λειτουργικά χώρους στη βασική στάθμη της κατοικίας, με θέα προς την πισίνα και την αυλή, που διαμορφώνονται στο πίσω μέρος του οικοπέδου. Οι διαφορετικές λειτουργικά περιοχές επισημαίνονται μόνο από δύο κάθετα πετάσματα επενδυμένα με μαύρη ταπετσαρία, που δεν εφάπτονται με την οροφή. Η κουζίνα διαχωρίζεται από το καθιστικό με μια σειρά ντουλαπιών. Κατοικία στο Διόνυσο. Φωτογραφίες: Παναγιώτης Βουμβάκης, Φώτης Τραγανουδάκης

Το ελεύθερο τζάκι με την υφή εμφανούς σκυροδέματος λειτουργεί και ως διαχωριστικό του χώρου, καθώς οργανώνεται σε άμεση συσχέτιση με τη σκάλα, που οδηγεί στον όροφο της κατοικίας. Ο μονολιθικός όγκος του τζακιού κυριαρχεί στο καθιστικό, ορίζοντας το κεντρικό σημείο του χώρου. Κατοικία στη Λα Κορούνια, Ισπανία. Φωτογραφίες: Héctor Santos-Diez.

Η περιοχή Wadden Sea, που έχει χαρακτηριστεί μνημείο πολιτιστικής κληρονομιάς από την UNESCO, βρίσκεται στο νοτιοανατολικό τμήμα της Βόρειας Θάλασσας και εκτείνεται στις δυτικές ακτές της Δανίας, της Γερμανίας και της Ολλανδίας. O υγρότοπος, που φιλοξενεί πλούσια πανίδα και χλωρίδα, αποτελεί μεταξύ άλλων σταθμό ανεφοδιασμού για περισσότερα από 15 εκατομμύρια πουλιά, που μεταναστεύουν κάθε έτος ανατολικά. Το εκθεσιακό κέντρο Wadden Sea είναι κτισμένο στην περιοχή Ribe, στις δυτικές ακτές της Δανίας και αποτελεί την πύλη εισόδου της χώρας στο εθνικό πάρκο. Ύστερα από μια ριζική μετατροπή και επέκταση που διήρκησε 18 μήνες και αύξησε τον υφιστάμενο εκθεσιακό χώρο σε 2.800 m2, το κέντρο άνοιξε και πάλι τις πόρτες του στο κοινό στις αρχές του 2017. Το αρχιτεκτονικό γραφείο κατάφερε να συνδυάσει την παράδοση και το τοπίο με τη σύγχρονη αρχιτεκτονική, παραδίνοντας ένα εντυπωσιακό έργο γλυπτικής μορφολογίας.
Με σεβασμό στην ιδιαιτερότητα του τοπίου και στο φυσικό κάλος της περιοχής, οι αρχιτέκτονες έθεσαν ως βασικό στόχο της μελέτης τη δημιουργία ενός κτιρίου, που να ενσωματώνεται ομαλά στο περιβάλλον. Σχεδιάζοντας μια έντονα γλυπτική μορφή και σχηματίζοντας ένα μακρόστενο, ήπιο μέτωπο, το οποίο έρχεται σε αντίθεση με τον απέραντο ορίζοντα της θάλασσας, η ομάδα πέτυχε την απόλυτη εναρμόνιση του κτιρίου με τον περιβάλλοντα χώρο, δίνοντας την εντύπωση στον επισκέπτη πως ο κτιριακός όγκος αναδύεται από το έδαφος, αποτελώντας τη φυσική του συνέχεια. Παράλληλα χρησιμοποιώντας αναφορές στην ιστορία και στην πολιτιστική κληρονομιά της περιοχής, επιχειρήθηκε η κατασκευή ενός κτιρίου που κοιτάζει προς το μέλλον, αλλά έχει της ρίζες του στο παρελθόν. Για να επιτευχθεί αυτό, προηγήθηκε εκτενής μελέτη της τοπικής αρχιτεκτονικής και κυρίως της μορφολογίας των τετράχωρων αχυρόσπιτων της σκανδιναβικής εξοχής. Ακολουθώντας τα πρότυπα αυτών των παραδοσιακών κατασκευών, η σχεδιαστική ομάδα προχώρησε στην προσθήκη μιας επιπλέον πτέρυγας στην υφιστάμενη κτιριακή δομή, ώστε να μετατραπεί από τρίχωρη σε τετράχωρη, παρέχοντας ένα ασφαλές καταφύγιο στους επισκέπτες και ακολούθως ένα ταπεινό αλλά σημαντικό σημείο εκκίνησης της περιήγησής τους.
Στην εναρμόνιση με το τοπίο, αλλά και με την τοπική παράδοση συντέλεσε σημαντικά και η επιλογή των υλικών, με κυρίαρχο το άχυρο, που αποτελούσε και το βασικό υλικό στέγασης των τοπικών κτιρίων της περιοχής. Στο εκθεσιακό κέντρο το παραδοσιακό άχυρο μετατρέπεται σε ένα σύγχρονο εναλλακτικό υλικό για να ντύσει όχι μόνο την οροφή αλλά και τις όψεις της κατασκευής, δημιουργώντας έναν ισχυρό δεσμό μεταξύ παρελθόντος και μέλλοντος. Για να εξασφαλιστεί η αυθεντικότητα του τελικού αποτελέσματος, η συγκομιδή του άχυρου που χρησιμοποιήθηκε έγινε από τη γύρω περιοχή, ενώ η αποξήρανση πραγματοποιήθηκε επιτόπου, ακολουθώντας την παραδοσιακή τεχνική επεξεργασίας, ώστε να εμποτιστεί με φυσικό τρόπο από το αλάτι που προέρχεται από τη θάλασσα. Συμπληρωματικά χρησιμοποιήθηκε το μαυρισμένο ξύλο και το γυαλί, χαρίζοντας στην κατασκευή μια λιτή εμφάνιση, σε απόλυτη αρμονία με το τοπίο. Το αποτέλεσμα ήταν να δημιουργηθεί ένα εντυπωσιακό κτίριο που ανυψώνεται σταδιακά από το έδαφος και καταλήγει σε μεγάλα ανοίγματα, χάρη στα οποία επιτυγχάνεται η σύνδεση του εσωτερικού με τον εξωτερικό εκθεσιακό χώρο και το τοπίο.

Το Petaluma House, μια σύγχρονη κατοικία σε χωριστά επίπεδα, βρίσκεται σε μια αγροτική περιοχή κοντά στο Whitby του Καναδά. Περιτριγυρισμένη από παραδοσιακά σπίτια, ξεχωρίζει με τις καθαρές γραμμές της και την κομψή σύνθεση.
Τόσο η λειτουργικότητα όσο και η ευελιξία έπαιξαν μεγάλο ρόλο στη διάταξη των χώρων. Ένα υαλοστάσιο διπλού ύψους, γεμάτο με μπαμπού δέντρα στην είσοδο, φέρνει φυσικό φως στο καθιστικό του χαμηλότερου επιπέδου. Μια ανοιχτή σκάλα από σκυρόδεμα και χάλυβα τονίζει αυτόν το χώρο, ανάμεσα στην ψηλή βλάστηση και σε έναν εσωτερικό καταρράκτη.
Ο κύριος χώρος διαβίωσης περιλαμβάνει ανοιχτή κουζίνα, τραπεζαρία και βεράντα, που έχει τη δυνατότητα συγχώνευσης με το εσωτερικό ή το εξωτερικό της κατοικίας.
Στοιχεία βαμμένων κέδρων, μαόνι, μπετόν και γυαλί εμφανίζονται σε όλο το σπίτι, παρέχοντας μια φυσική, αλλά διαχρονική παλέτα.
Το Petaluma House διαθέτει δάπεδα από σκυρόδεμα με ενσωματωμένη θέρμανση και ψύξη με ακτινοβολία. Έχει άπλετο φως και προσφέρει μια άνετη ατμόσφαιρα με φυσικό εξαερισμό.
Στο κυρίως υπνοδωμάτιο βρίσκεται μια γωνιά με σύγχρονη προσέγγιση, που μοιάζει με spa. Ένας διαφανής άξονας ανελκυστήρα ενσωματώθηκε στο σχεδιασμό, συνδέοντας όλα τα επίπεδα και προσθέτοντας μια πινελιά βιομηχανικής αισθητικής.

Το Opus, που στεγάζει το νέο ξενοδοχείο ME Dubai, βρίσκεται στην περιοχή Burj Khalifa, δίπλα στο κέντρο του Dubai και στο Business Bay, στο κανάλι νερού. Εξερευνώντας την ισορροπία μεταξύ συμπαγών και κενών, αδιαφανών και διαφανών, εσωτερικών και εξωτερικών, ο σχεδιασμός του κτιρίου παρουσιάστηκε από τη Zaha Hadid το 2007 και είναι το μόνο ξενοδοχείο, στο οποίο δημιούργησε τόσο την αρχιτεκτονική όσο και τους εσωτερικούς χώρους.
Με έκταση 84.300 τετραγωνικά μέτρα, το Opus σχεδιάστηκε ως δύο ξεχωριστοί πύργοι, που ενώνονται σε ένα μοναδικό σύνολο, με τη μορφή κύβου. Ο κύβος έχει "διαβρωθεί" στο κέντρο του, δημιουργώντας ένα κενό ελεύθερης μορφής, που είναι ένα σημαντικό στοιχείο του σχεδιασμού από μόνο του. Τα δύο μισά του κτιρίου στις δύο πλευρές του κενού συνδέονται με ένα τετραώροφο αίθριο στο επίπεδο του εδάφους και με μια ασύμμετρη, τριώροφη γέφυρα 71 μέτρα πάνω από το έδαφος.
"Η ακριβής ορθογώνια γεωμετρία του στοιχειακού γυάλινου κύβου της Opus έρχεται σε αντίθεση με τη ρευστότητα του οκταώροφου κενού στο κέντρο του", εξήγησε ο Χρήστος Πασάς, διευθυντής έργου της Zaha Hadid Architects.
Οι μονωτικές προσόψεις διπλού υαλοπίνακα του κύβου ενσωματώνουν μια επίστρωση UV και ένα μοτίβο frit με καθρέφτη για μείωση του ηλιακού κέρδους. Αυτό το μοτίβο εφαρμόζεται σε ολόκληρο το κτίριο υπογραμμίζοντας τη σαφήνεια της ορθογώνιας μορφής του, ενώ ταυτόχρονα διαλύει τον όγκο του μέσω του συνεχούς παιχνιδιού φωτός, που ποικίλλει μεταξύ συνεχώς μεταβαλλόμενων ανακλάσεων και διαφάνειας.
Η πρόσοψη, 6.000 τετραγωνικών μέτρων, δημιουργείται από 4.300 μεμονωμένα επίπεδα πανό γυαλιού, μονής καμπύλης ή διπλής καμπύλης. Σχεδιάστηκε χρησιμοποιώντας ψηφιακό μοντέλο 3D, που προσδιορίζει επίσης συγκεκριμένες ζώνες οι οποίες απαιτούν σκληρυμένο γυαλί.
Κατά τη διάρκεια της ημέρας, η πρόσοψη του κύβου αντανακλά τον ουρανό, τον ήλιο και τη γύρω πόλη, ενώ το βράδυ, το κενό φωτίζεται από μια δυναμική εγκατάσταση φωτός ανεξάρτητων ελεγχόμενων LED σε κάθε γυάλινο πλαίσιο.
Τα έπιπλα της Zaha Hadid Design είναι εγκατεστημένα σε όλο το ξενοδοχείο, και είναι κατασκευασμένα από υλικά που εξασφαλίζουν μεγάλο κύκλο ζωής και εξαρτήματά που μπορούν να ανακυκλωθούν. Τα κρεβάτια "Opus" βρίσκονται σε κάθε υπνοδωμάτιο, όπως και η συλλογή μπάνιου "Vitae", που σχεδιάστηκε από την Hadid το 2015 για την Noken Porcelanosa, συνεχίζοντας τη ρευστή αρχιτεκτονική της γλώσσα σε όλους τους εσωτερικούς χώρους του ξενοδοχείου.
Το ξενοδοχείο ME Dubai περιλαμβάνει 74 δωμάτια και 19 σουίτες, ενώ το κτίριο Opus στεγάζει επίσης ορόφους γραφείων, κατοικίες και εστιατόρια, καφετέριες και μπαρ.
Οι αισθητήρες σε όλο το Opus προσαρμόζουν αυτόματα τον εξαερισμό και το φωτισμό για εξοικονόμηση ενέργειας, ενώ το ME Dubai ακολουθεί τις πρωτοβουλίες των Meliá Hotels International για βιώσιμες πρακτικές. Οι επισκέπτες του ξενοδοχείου παίρνουν μπουκάλια νερού από ανοξείδωτο ατσάλι για χρήση κατά τη διάρκεια της διαμονής τους με μηχανήματα πόσιμου νερού εγκατεστημένα σε όλο το ξενοδοχείο. Χωρίς πλαστικά μπουκάλια στα δωμάτια, το ξενοδοχείο μειώνει επίσης τα απόβλητα τροφίμων μη σερβίροντας σε μπουφέ και έχει κομποστοποιητές για την ανακύκλωση όλων των οργανικών απορριμμάτων.

ΣΤΑ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑ
Η πισίνα μιας ξενοδοχειακής μονάδας ανήκει στην κατηγορία της κολυμβητικής δεξαμενής δημόσιας χρήσης και η ποιότητα του νερού οφείλει να πληροί τις προδιαγραφές των γενικότερων υγειονομικών διατάξεων και να ακολουθεί τις σύγχρονες κατευθύνσεις περί περιβαλλοντικής διαχείρισης.

ΤΕΧΝΙΚΕΣ, ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ, ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ
Οι παραδοσιακές τεχνικές κατασκευής με χώμα αποτελούν στοιχείο της αρχιτεκτονικής μας κληρονομιάς. Παρόλο που παραγκωνίστηκαν από τα σύγχρονα υλικά και τις νέες τεχνολογίες, η αφθονία του υλικού στη φύση και κυρίως η οικολογική του συμπεριφορά έχει προσελκύσει τα τελευταία χρόνια το ενδιαφέρον στη σύγχρονη αρχιτεκτονική. Η δόμηση με άψητη γη, με ωμές πλίνθους και συμπιεσμένη γη επανέρχονται στο προσκήνιο με αφετηρία την ανάπτυξη της πράσινης αρχιτεκτονικής.

ΥΛΙΚΑ, ΕΙΔΗ, ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ
Φυσικές και συνθετικές πρώτες ύλες στη διάθεση της βιομηχανίας υλικών συνθέτουν σφραγιστικά υλικά, τα οποία γεφυρώνουν γειτνιάζουσες επιφάνειες, συμβιβάζουν τις μετακινήσεις και προστατεύουν από τη διαβρωτική δράση υδάτων και αέρα, συμπληρώνοντας τις "λεπτομέρειες" θωράκισης του κελύφους ενός κτιρίου.

Ο παρών ιστότοπος χρησιμοποιεί cookies ώστε να βελτιώσει την εμπειρία περιήγησης.