Κατοικία στον Διόνυσο Αττικής

Στη βορινή πλευρά του όρους Πεντέλη, με φόντο το δασώδες τοπίο, στις πευκόφυτες και ήσυχες γειτονιές της Ρέας, βρίσκεται η “κατοικία στον Διόνυσο”. Το έργο επιδιώκει να ανταποκριθεί στον σύγχρονο τρόπο ζωής, αποπνέοντας ταυτόχρονα το αίσθημα προστασίας και οικειότητας ενός αρχέγονου καταφυγίου, που συνδιαλέγεται με το μυστικιστικό τοπίο του βουνού.

Η κατοικία στον Διόνυσο προτείνει, υπό όρους σύγχρονης αρχιτεκτονικής γραφής, μια συμβολική και χωρική μεταγραφή του ιδιαίτερου αυτού αρχετύπου – μια πρόθεση που αποβλέπει στην ενθύμηση και εντέλει στην επιστροφή στο αυθεντικό, το πρωτογενές, το διαρκές.

Η ρητορική αυτή αποκτά αρχιτεκτονική έκφραση και μετουσιώνεται σε ένα γεωμετρικά ορισμένο, τεκτονικό και δωρικό αρχιτεκτονικό σύνολο – ένα δομικά συγκροτημένο και συνεκτικό όλον, που χαρακτηρίζεται από αινιγματική απλότητα.

Η βασική συνθετική χειρονομία προκύπτει από την αιώρηση ενός μονολιθικού όγκου από εμφανές σκυρόδεμα. Το αυστηρά πρισματικό κέλυφος εσωκλείει τους πλέον ιδιωτικούς χώρους ύπνου της κατοικίας. Ειδικά σχεδιασμένα πετάσματα αλουμινίου επιτρέπουν την ελεγχόμενη αποκάλυψη του ευαίσθητου εσωτερικού προς τα έξω.

Η δυνατότητα ενιαίας χύτευσης του σκυροδέματος ήταν αυτή που επέτρεψε τη δημιουργία ενός ενιαίου και ομοιογενούς σώματος, με ελάχιστους αρμούς σκυροδέτησης. Χθόνιο και άχρονο, με την αδρότητα της υφής του, τον ιδιαίτερο τρόπο του να αφομοιώνει και να αντιστέκεται στο πέρασμα του χρόνου, το εμφανές σκυρόδεμα χρησιμοποιείται με έντονη συμβολική διάθεση.

Η ανύψωση του κελύφους απελευθερώνει την ισόγεια στάθμη και της επιτρέπει να οργανώνεται σε συνέχεια με το ύπαιθρο. Πέτρινα στοιχεία παραλαμβάνουν και γειώνουν το βάρος του σκυροδετημένου όγκου, ενώ ταυτόχρονα οργανώνουν τους χώρους διημέρευσης σε άμεση σχέση με την αυλή και το φυσικό έδαφος. Πολλαπλά και μεγάλα ανοίγματα επιτρέπουν στο φως να εισέλθει άπλετά στους εσωτερικούς χώρους, ενώ προσφέρουν καθαρή και ανεμπόδιστη θέα προς τον κήπο. Η συνθήκη αυτή εξασφαλίζει στον χώρο την προνομιακή εποπτεία και τον καθιστά εξωστρεφή, εκτεθειμένο και διαφανή.

Το διευρυμένο εσωτερικό αίθριο λειτουργεί ως ενδιάμεσος χώρος. Προσφέρει οπτική επικοινωνία και εξασφαλίζει τις βέλτιστες συνθήκες φυσικού φωτισμού και αερισμού για το εσωτερικό της κατοικίας.

Η κύρια πρόσβαση στον υπαίθριο χώρο πραγματοποιείται ανατολικά του οικοπέδου, όπου το κτίριο προβάλει τη στενή του όψη -ένα αυστηρό και κλειστό μέτωπο. Tην κίνηση παραλαμβάνουν αναβαθμοί, που οδηγούν σε ένα υπερυψωμένο επίπεδο, όπου αναπτύσσονται οι ισόγειοι και οι υπαίθριοι χώροι της κατοικίας. Αξονικά τοποθετείται η κεντρική είσοδος του κτιρίου κάτω από ένα στεγασμένο κατώφλι

Καθιστικό, τραπεζαρία και κουζίνα διατάσσονται γραμμικά, παράλληλα προς την επιμήκη νότια πλευρά του οικοπέδου και τον υπαίθριο χώρο της κατοικίας.

Στη μία πλευρά του κεντρικού αίθριου, μια γραμμική σκάλα με ελεύθερα πατήματα εξασφαλίζει την πρόσβαση στον όροφο. Η δεύτερη στάθμη περιλαμβάνει τα υπνοδωμάτια, που οργανώνονται εκατέρωθεν του αίθριου, γεγονός που τους εξασφαλίζει απόσταση και ιδιωτικότητα. Το κεντρικό υπνοδωμάτιο εκτονώνεται σε γραμμικό εξώστη νότιου προσανατολισμού, από όπου δύναται κανείς να προσεγγίσει εξωτερική γραμμική κλίμακα, που οδηγεί στο δώμα του κτιρίου.

Όσον αφορά στην υλικότητα, πέραν της ισχυρής εκφραστικότητας του ανεπίχριστου σκυροδέματος, το κτίριο συνδυάζει τα υλικά της πέτρας και του αλουμινίου. Μαρμάρινες επενδύσεις επιλέγονται για τα εσωτερικά και εξωτερικά δάπεδα, στο πλαίσιο ενός ενιαίου χειρισμού, ενώ λεπτομέρειες από ανοξείδωτο ατσάλι χρησιμοποιούνται για τα διακριτικά κιγκλιδώματα.

Ο προσανατολισμός του οικοπέδου και η ανάπτυξη του αρχιτεκτονικού θέματος στον άξονα ανατολής – δύσης, επέτρεψαν στο φυσικό φως να διεισδύσει και να ενσωματωθεί στο χωρικό βίωμα. Οι ακτίνες του ήλιου, άλλοτε φιλτραρισμένες από τα ψηλά δέντρα της περιοχής και άλλοτε καθοδηγούμενες στους εσωτερικούς χώρους μέσω των ανοιγμάτων, ζωντανεύουν το αρχιτεκτονικό σύνολο, δημιουργώντας μία σχεδόν μοναστική ατμόσφαιρα.

Ο τοίχος εμφανούς σκυροδέματος με την γραμμική σκάλα, τοποθετούμενα ακριβώς κάτω από το επίμηκες άνοιγμα της οροφής, λειτουργούν άτυπα σαν ένα ηλιακό ρολόι, που αφηγείται στους κατοίκους το πέρασμα της μέρας.

Η αισθαντική αφηγηματικότητα του έργου συνεχίζει και τις βραδινές ώρες μετά τη δύση του ηλίου. Υποφωτισμένος, ο μονολιθικός όγκος εξαφανίζεται στον έναστρο ουρανό, πλαισιώνοντας προστατευτικά τη ζωή που εσωκλείει και πλαισιώνει. Η εστία στο κέντρο της κατοικίας, το στοιχείο της φωτιάς και ο θερμός φωτισμός αναδεικνύουν τη γήινη ζεστασιά του έργου.