Ανακατασκευή του ιστορικού κτιρίου ΜΙΝΙΟΝ & πιστοποίηση με LEED gold

Παρουσίαση έργου, ιστορικά στοιχεία

Το θρυλικό κατάστημα ΜΙΝΙΟΝ αποτελεί ένα από τα πλέον εμβληματικά τοπόσημα της Αθήνας. Πρόκειται για το πρώτο ελληνικό πολυκατάστημα που εισήγαγε σημαντικές αγοραστικές και κατασκευαστικές καινοτομίες, καθιερώνοντας μεταξύ άλλων τις ετήσιες εκπτώσεις, τη λίστα γάμου, τη διαφήμιση στην τηλεόραση και στο ραδιόφωνο, τις κυλιόμενες σκάλες και τα κλιματιστικά.

Η επίσκεψη στο ΜΙΝΙΟΝ ήταν το "must" της εποχής, παρέχοντας μία εναλλακτική αγοραστική εμπειρία, καθώς πελάτες απ’ όλη την Ελλάδα συνέρεαν στο πολυκατάστημα, όχι μόνο για να επιλέξουν μέσα από μία ευρεία γκάμα προϊόντων, αλλά και για να διασκεδάσουν, να φωτογραφηθούν, να παρακολουθήσουν θεματικές εκδηλώσεις και να απολαύσουν την αστική κουλτούρα.

Εμπνευστής και ιδρυτής του πολυκαταστήματος ήταν ο Γιάννης Γεωργακάς, οραματιστής και πρωτοπόρος για την εποχή του. Ξεκινώντας ως πλανόδιος πωλητής, συνεταιρίζεται με τον Άγγελο Σεραφειμίδη, ιδιοκτήτη περιπτέρου με την ονομασία ΜΙΝΙΟΝ και λίγα χρόνια αργότερα μεγαλώνει την επιχείρηση καταφέρνοντας μέχρι το 1975 να εκτείνεται σε ένα μπλοκ πέντε δεκαώροφων κτιρίων με συνολικό τζίρο ενός δισεκατομμυρίου δραχμών.

Τα ξημερώματα της 19ης Δεκεμβρίου 1980 διακόπτεται απότομα η λαμπρή πορεία του πολυκαταστήματος. Το ΜΙΝΙΟΝ τυλίγεται στις φλόγες και καταστρέφεται ολοσχερώς, ενώ την ευθύνη του εμπρησμού αναλαμβάνει μία οργάνωση - φάντασμα με το όνομα "Επαναστατική Οργάνωση Οκτώβρης 80". Ο Γεωργακάς δεν το βάζει κάτω και καταφέρνει πολύ σύντομα με προνομιακά δάνεια να επαναλειτουργήσει το πολυκατάστημα. Ωστόσο οι δυσμενείς συνθήκες της εποχής, τα χρέη, η σωματική και ψυχική καταπόνηση του ιδιοκτήτη, σηματοδοτούν το οριστικό κλείσιμο της επιχείρησης, άλλα όχι και το τέλος του ΜΙΝΙΟΝ.

Το 2021 το ακίνητο, πληγωμένο από τις κακουχίες του παρελθόντος, περνάει στα χέρια της εταιρείας Dimand, που με το ίδιο όραμα, τον ίδιο σεβασμό και αγάπη, αναλαμβάνει να επιστρέψει στον τόπο ένα νέο, σύγχρονο κτίριο, που ωστόσο διατηρεί στο ακέραιο τον μοναδικό χαρακτήρα και την ιστορική του αίγλη. 

Αρχιτεκτονική μελέτη - σχεδιασμός

Το ακίνητο, συνολικής επιφάνειας 18.500 m², αποτελείται από τα κτίρια Α (4.500 m²) και ΒΓΔΕ (14.000 m²) και περικλείεται από τις οδούς Πατησίων, Σατωβριάνδου, Δώρου και Βερανζέρου. Η αποκατάσταση των κτιρίων ΒΓΔΕ είναι ήδη υπό εξέλιξη, με ορίζοντα ολοκλήρωσης εντός του 2024. Από το υπόγειο έως τον 2ο όροφο των κτιρίων ΒΓΔΕ θα κατασκευαστούν εμπορικά καταστήματα συνολικής επιφάνειας 6.000 m². Από τον 3ο όροφο μέχρι τον 7ο όροφο προβλέπεται η δημιουργία γραφειακών χώρων συνολικής επιφάνειας 7.700 m².

Η αρχιτεκτονική πρόταση βασίζεται στη σαφή διάκριση των 3 διαφορετικών κτιριακών όγκων, οι οποίοι διαμορφώνουν το ακίνητο. Αυτοί διαχωρίζονται από σεισμικούς αρμούς μέσω μιας σπονδυλωτής πρόσοψης, αποτελούμενης από κατακόρυφα και οριζόντια πλαίσια αλουμινίου, διαφορετικού χρώματος σε κάθε κτίριο. Στόχος της αρχιτεκτονικής μελέτης είναι ο σεβασμός στην ιστορία του κτιρίου, που είναι βαθιά ριζωμένη στη μνήμη των Αθηναίων και στις χρήσεις, που έδιναν ζωή στο εμπορικό κέντρο της πρωτεύουσας. Λαμβάνει επίσης υπόψη τη σημασία της Πατησίων ως σημαντικού πολεοδομικού και οδικού άξονα της πόλης με σταθερό σημείο αναφοράς τον λόφο της Ακρόπολης και τον αρχιτεκτονικό πλούτο της περιοχής με στοιχεία νεοκλασικισμού και αθηναϊκού μοντερνισμού.

Το ΜΙΝΙΟΝ ανακτά την εμβληματική μορφή του, που εμπνέεται από το παρελθόν, αλλά συγχρόνως διαφοροποιείται από αυτό. Ο σχεδιασμός προβλέπει τη μετατροπή του σε σύγχρονο, βιοκλιματικό κτίριο μεικτών χρήσεων με πιστοποίηση LEED Gold, το οποίο θα διαθέτει χώρους εστίασης, εμπορικά καταστήματα, γραφεία και κατοικίες, δίνοντας νέα ζωή στο κέντρο της Αθήνας,

Ο διάλογος αυτός ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν ξεκινά ήδη από τον σχεδιασμό του ισογείου, με μια αναφορά στα νεοκλασικά μέγαρα της Αθήνας, μια σειρά από αψίδες σε διαφορετικές διαστάσεις, που ακολουθούν τον στατικό κάνναβο του κτιρίου και προσφέρουν επιπλέον ανοίγματα στους ισόγειους χώρους. Η αρχιτεκτονική ομάδα, εμπνευσμένη από τα κτίρια επαγγελματικής χρήσης των δεκαετιών 1950 – 1970, τα οποία περιβάλλουν το ΜΙΝΙΟΝ με ορισμένα αντιπροσωπευτικά δείγματα του ελληνικού μοντερνισμού, σχεδίασε ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο ανοιγμάτων, που δίνει οπτική συνέχεια στην όψη του κτιρίου και αποτελεί φόρο τιμής στην παλιά πρόσοψη του πολυκαταστήματος, χωρίς όμως να διεκδικεί πρωταγωνιστικό ρόλο. Η όψη του Μινιόν και οι μεικτές χρήσεις που φιλοξενεί είναι τα κλειδιά για την επανεκκίνηση της λειτουργίας του: ένα ιστορικό κτίριο που ανανεώνει τη σχέση του με τους πολίτες και τους επισκέπτες της σύγχρονης Αθήνας, ενώ εντάσσεται δημιουργικά στη ζωή μιας μεγαλούπολης που μεταμορφώνεται διαρκώς.

Η αρχιτεκτονική του αποτελεί ένα εντυπωσιακό παράδειγμα σύγχρονης και καινοτόμου σχεδίασης. Το κτίριο συνδυάζει πολλά χαρακτηριστικά που το καθιστούν ξεχωριστό στο αστικό τοπίο της πόλης:

• Ο σχεδιασμός του ΜΙΝΙΟΝ υιοθετεί μοντέρνες αρχιτεκτονικές γραμμές και στοιχεία. Η χρήση καθαρών γραμμών και γεωμετρικών σχημάτων δημιουργεί μια εντυπωσιακή εικόνα, που προσελκύει το βλέμμα.

• Οι επιλογές υλικών και η χρήση προηγμένης τεχνολογίας συμβάλλουν στη δημιουργία ενός κτιρίου που προσαρμόζεται στις σύγχρονες απαιτήσεις. Έξυπνα συστήματα ελέγχου, ενεργειακές λύσεις και άλλες τεχνολογικές καινοτομίες συνθέτουν ένα σύγχρονο και βιώσιμο κτίριο.

• Οι γυάλινες επιφάνειες είναι χαρακτηριστικό στοιχείο του, προσφέροντας όχι μόνο εντυπωσιακή οπτική, αλλά και φυσικό φωτισμό στο εσωτερικό του κτιρίου.

• Ο εσωτερικός χώρος σχεδιάζεται με έμφαση στη λειτουργικότητα. Ευέλικτοι χώροι, εργονομική διάταξη και κοινόχρηστοι χώροι προσφέρουν ένα περιβάλλον που προσαρμόζεται στις ανάγκες των ενοίκων.

• Η βιωσιμότητα παίζει καίριο ρόλο στην αρχιτεκτονική του ΜΙΝΙΟΝ. Πράσινες οροφές, συστήματα εξοικονόμησης ενέργειας και περιβαλλοντικές πρακτικές συνθέτουν ένα κτίριο που σέβεται το περιβάλλον.

• Το ΜΙΝΙΟΝ αντιπροσωπεύει μια νέα εποχή στην αρχιτεκτονική, όπου η σύγχρονη τεχνολογία, η λειτουργικότητα και η βιωσιμότητα συναντώνται σε ένα εναρμονισμένο σύνολο.

Κατασκευή – υλικά – βιωσιμότητα

Το νέο, "πράσινο" κτίριο, με προδιαγραφές βασισμένες στο πρότυπο σύστημα αειφόρου ανάπτυξης LEED, έχει στόχο την πιστοποίηση στο υψηλό επίπεδο LEED Gold. Είναι σχεδιασμένο ώστε να διαθέτει υψηλού επιπέδου θερμομόνωση, ηχομόνωση και σκίαση, καθώς και συστήματα φωτισμού, τα οποία θα λειτουργούν ανάλογα με την κίνηση των χρηστών του. Επιπλέον, η κατανάλωση του νερού θα είναι μειωμένη, σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα εξοικονόμησης νερού.

Για τις υψηλές απαιτήσεις πυρασφάλειας του κτιρίου χρησιμοποιήθηκε το σύστημα εξωτερικής θερμομόνωσης, που συνδυάζει μη αναφλέξιμες πλάκες πετροβάμβακα και αποτελείται μόνο από ανόργανα στοιχεία, από την συγκολλητική ουσία μέχρι και το τελικό επίχρισμα.

Η μεγάλης κλίμακας επιφάνεια των προσόψεων του ΜΙΝΙΟΝ αποτέλεσε μια κατασκευαστική και αισθητική πρόκληση. Η χρήση υαλοπετασμάτων αλουμινίου αποτέλεσε μια ευέλικτη λύση, που υποστηρίζει το προηγμένο αρχιτεκτονικό design και τις απαιτήσεις της μηχανικής και σφαλίζει τον χώρο απέναντι στα στοιχεία της φύσης, ενώ παράλληλα επιτρέπει στο φως να λειτουργήσει προς όφελος του εσωτερικού σχεδιασμού. To ανοιγόμενο σύστημα αλουμινίου συνδυάζει το minimal design με τις κορυφαίες τεχνολογίες και προσφέρει εγγυημένη ενεργειακή απόδοση.

Το εξωτερικό σύστημα της όψης αποτελείται από πλαίσια με λαμαρίνες διαφόρων παχών, υλικού κράματος αλουμινίου σειράς 5754 και 5083, ηλεκτροστατικά βαμμένων με υπερανθεκτική πολυεστερική πούδρα ποιότητας Class 2. Οι στηρίξεις τοποθετήθηκαν στον φέροντα σκελετό του κτιρίου από λαμαρίνες διαφόρων παχών, υλικού χάλυβα θερμογαλβανισμένου (Hot Dip Galvanized κατά EN ISO 1461) και ηλεκτροστατικά βαμμένου. Όλα τα μέρη των πλαισίων συναρμολογήθηκαν στο εργοστάσιο και τοποθετήθηκαν στο εργοτάξιο σε έτοιμες μονάδες, με κύριο γνώμονα την εύκολη και γρήγορη τοποθέτηση στο έργο, αλλά και την παροχή μεγαλύτερης ασφάλειας.

Η μελέτη φωτισμού είχε ως στόχο την ανάδειξη της νέας αρχιτεκτονικής των όψεων και τη δημιουργία ενός νυχτερινού τοπόσημου στο κέντρο της Αθήνας, με περιβαλλοντική υπευθυνότητα για την ενεργειακή κατανάλωση και τη φωτορρύπανση. Παράλληλα, έχει πραγματοποιηθεί οπτικός έλεγχος ακριβείας των φακών, ώστε το φως να διαχέεται προς τις όψεις του κτιρίου και όχι προς τον ουρανό ή τα παρακείμενα ακίνητα. Στόχος είναι το οπτικό αποτέλεσμα της νυχτερινής εικόνας του ΜΙΝΙΟΝ να συμβαδίζει με την αειφορία, επιτυγχάνοντας εντυπωσιακά χαμηλές καταναλώσεις. Η συνολική εγκατεστημένη ισχύς του φωτισμού έχει καταγραφεί χαμηλότερη ακόμα και από την απαίτηση του LEED (2,2 W/m²), ενώ έχει τοποθετηθεί ειδικός αισθητήρας, ο οποίος θα σβήνει το φωτισμό των όψεων όταν υπάρχει επαρκές φυσικό φως. Ενδεικτικό και αξιοσημείωτο είναι ότι κάθε τμήμα της όψης του κτιρίου, καταναλώνει τόση ενέργεια όση ένα συμβατικό οικιακό κλιματιστικό!