"Mandarin Oriental - Costa Navarino", βιοκλιματική αρχιτεκτονική ενταγμένη στο φυσικό ανάγλυφο

Το ξενοδοχειακό συγκρότημα "Mandarin Oriental", Costa Navarino έχει υλοποιηθεί σε ένα τοπίο ιδιαίτερης ομορφιάς, με παράλιο μέτωπο στον όρμο του Ναβαρίνου, μήκους σχεδόν δύο χιλιομέτρων. Το τοπίο χαρακτηρίζεται από πολύπλοκο γεωφυσικό ανάγλυφο με τοπικές εξάρσεις, λοφίσκους, πλαγιές και μικρές μισγάγκειες. Σε αντίθεση, η ακτογραμμή είναι σχεδόν ευθεία, από βορρά προς νότο. Το συγκρότημα γειτνιάζει με τον ενάλιο αρχαιολογικό χώρο του όρμου.

Στον δυτικό θαλάσσιο ορίζοντα εγγράφεται ο χερσαίος όγκος της νήσου Σφακτηρίας. Το θαλάσσιο μέτωπο οριοθετείται από τον επιμήκη όγκο αυτής, τον οικισμό της Πύλου και τα δύο κάστρα: το Νιόκαστρο στο νότο και το Παλαιόκαστρο στο βορρά. Η θέα προς τη στεριά και τη θάλασσα είναι μοναδική.

Σ΄ αυτό το ευαίσθητο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον, η πρόταση υλοποιείται μέσα από διακριτικούς συνθετικούς χειρισμούς και συνδιαλέγεται με το πνεύμα του τόπου και την ιστορικότητά του, εφαρμόζοντας τις αρχές αειφορίας της Costa Navarino και ενσωματώνοντας αρχές βιοκλιματικής αρχιτεκτονικής. Η οργανική ανάπτυξη με τα φυτεμένα δώματα, εντεταγμένα στο φυσικό ανάγλυφο, οι απρόσκοπτες μεταβάσεις από τους εσωτερικούς στους εξωτερικούς χώρους, η ανεμπόδιστη θέα, η χρήση παραδοσιακών υλικών, επιτρέπουν στους επισκέπτες να συνδεθούν με τη φύση που περιβάλλει το συγκρότημα.

Το κεντρικό κτίριο χωροθετείται σε μια τοπική εδαφική υπερύψωση με πανοραμική θέα, οι μεμονωμένες σουίτες - βίλλες σε μια πλαγιά ήπιας κλίσης με θέα προς την Πύλο και τη θάλασσα, οι χώροι εστίασης, αναψυχής και η κεντρική πισίνα σε εγγύτητα με τη βόρεια παραλία.
Οι σουίτες - βίλλες πλαγιάς, κλιμακωτά διατεταγμένες σε 5 σειρές, έχουν χαρακτηριστικά υπόσκαφου, με ολόκληρο τον όγκο τους κάτω από τη στάθμη του εδάφους. Η οροφή τους καλύπτεται από έδαφος που φυτεύεται σε συνέχεια με το περιβάλλον και η ορατή - κύρια όψη ακολουθεί σε κάτοψη ήπια κυματοειδή χάραξη, συνθέτοντας στο σύνολο μια σειρά από κυματοειδείς ορίζοντες σε επαλληλία.

Στο κεντρικό κτίριο και στην παράλια ενότητα εφαρμόζονται επίσης καμπύλες οργανικές χαράξεις, σε περίκλειστα όμως σχήματα, που καθιστούν απόλυτα διακριτές τις επί μέρους κτιριολογικές ενότητες, ενίοτε σε διαφορετικά ύψη. Σ’ αυτή τη "γήινη" σύνθεση κάποια τμήματα έχουν προβλεφθεί "υπόσκαφα" με φυτεμένα δώματα, εντεταγμένα στο έδαφος και στο τοπίο. Η εκτεταμένη χρήση της πέτρας στις λιτές επιφάνειες που ορίζουν τους όγκους, αναφέρεται στις ξερολιθιές - οργανικά συνδεδεμένες με τη γη και την ελληνική ύπαιθρο.
Η ογκοπλαστική και μορφολογική αντιμετώπιση με τους καμπύλης χάραξης πέτρινους τοίχους και τα περίκλειστα σχήματα, παραπέμπει επίσης στις απλές παραδοσιακές λιθόκτιστες κατασκευές της ελληνικής υπαίθρου, τα λεγόμενα μαντριά.

Η εισαγωγή των πέτρινων περίκλειστων περιμέτρων, πέρα από την οργάνωση των επί μέρους χώρων, συνεισφέρει στη διάσπαση του κτιριακού όγκου και στην αρμονική ένταξη του συγκροτήματος στο τοπίο και τη φυσική τοπογραφία. Ελιές, κυπαρίσσια, λεβάντα και θυμάρι "αγκαλιάζουν" τα κτίρια, δίνοντάς τους ρίζες. Τα ανοίγματα διαμορφώνονται κατά κανόνα σε δεύτερο επίπεδο και βρίσκονται συνήθως στη σκιά, στο βάθος των ημιυπαίθριων χώρων, ενώ μια οριζόντια ζώνη από εμφανές σκυρόδεμα διατρέχει την όψη στο ύψος της οροφής κάθε επιπέδου. Το σκυρόδεμα αφήνεται εκτεθειμένο, ενώ είναι γυαλισμένο τονίζοντας την καθαρότητα της δομής.

Τα γυάλινα ανοίγματα με λεπτά πλαίσια εξασφαλίζουν απρόσκοπτη θέα στη θάλασσα.Τη σύνθεση συμπληρώνουν μεταλλικά στέγαστρα –καμπύλης χάραξης σε κάτοψη– που στεγάζουν τους ενδιάμεσους των λίθινων κελυφών χώρους και τους προβλεπόμενους στεγασμένους υπαίθριους χώρους. Αυτά τα μεταλλικά στέγαστρα, τοποθετημένα σε ψηλότερες ή χαμηλότερες στάθμες από τους πέτρινους τοίχους, δημιουργούν διαφορετικούς ορίζοντες σε επαλληλίες, εισάγοντας τοπικές εξάρσεις στην κατά τα άλλα λιτή και "γήινη" σύνθεση, στην οποία κυριαρχεί η οριζοντιότητα.

Οι υδάτινες επιφάνειες ακολουθούν επίσης καμπύλες χαράξεις, σε διάλογο με την τοπογραφία και τις ισοϋψείς του εδάφους. Στον περιβάλλοντα χώρο ελαχιστοποιούνται οι σκληρές επιφάνειες και η χαμηλή και υψηλή φύτευση επιλέγεται από είδη της τοπικής και μεσογειακής χλωρίδας. Η συνολική έκταση περιλαμβάνει περισσότερα από 2.700 μεταφυτευμένα ελαιόδεντρα και πάνω από 500.000 φυτεμένους θάμνους.
Η βιωσιμότητα και ο βιοκλιματικός σχεδιασμός επιτυγχάνονται κυρίως με τα φυτεμένα δώματα, τη διπλή επιδερμίδα –ζώνη ανοικτών στεγασμένων χώρων έξω από τους κλειστούς– το λίθινο κέλυφος, την υποχώρηση των εκτεταμένων ανοιγμάτων, τη σωστή σκίαση, τη χρήση φυσικών και τοπικών υλικών και την εξασφάλιση διαμπερούς αερισμού.

Η πρόβλεψη υπόσκαφων κτιρίων, σκιασμένων αιθρίων, κατάλληλα διαστασιολογημένων ημιυπαιθρίων χώρων, ο περιορισμός των σκληρών επιφανειών στον περιβάλλοντα χώρο, το μεγάλο ποσοστό επιφανειών πρασίνου που περιβάλλει το συγκρότημα και υδάτινων επιφανειών, η εγγύτητα με την θάλασσα, ευνοούν το μικρόκλιμα, εξασφαλίζοντας συνθήκες περιβαλλοντικής άνεσης για τους χρήστες και επισκέπτες. Η υπόσκαφες κατασκευές εξασφαλίζουν κλιματικά και ενεργειακά οφέλη. Με την κατάλληλη σκίαση και τον φυσικό αερισμό η ανάγκη για μηχανική υποστήριξη ελαχιστοποιείται. Ο περιορισμός του κλιματισμού επιτυγχάνεται με την εισαγωγή ενδιάμεσων χώρων, που φιλτράρουν τις καιρικές συνθήκες, διασφαλίζοντας μια βιώσιμη και φιλική προς το περιβάλλον προσέγγιση για τη διατήρηση ευχάριστων εσωτερικών χώρων.

Τα φυσικά και τοπικά υλικά –μάρμαρο, μωσαϊκό, πέτρα– απαιτούν χαμηλή συντήρηση, μεταβαλλόμενα διαρκώς στον χρόνο και σε αρμονία με το περιβάλλον. Στα επόμενα βήματα ανάπτυξης, σημαντικό μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας που χρησιμοποιείται θα παράγεται επιτόπου από ανανεώσιμες πηγές. Προβλέπονται συνολικά 99 σουίτες διαφορετικών μεγεθών –εκ των οποίων 48 διατεταγμένες στην πλαγιά, με ιδιωτική πισίνα, μεμονωμένες ή σε ζεύγη– 5 εστιατόρια και μπαρ, σπα και οι απαραίτητοι κοινόχρηστοι και βοηθητικοί χώροι.