Ανακατασκευή ενός μπρουταλιστικού εικονικού κτιρίου στην Πράγα

Μια ευαίσθητη αποκατάσταση με νέα οπτική επαναφέρει ένα θρυλικό ξενοδοχείο της Πράγας. Το πρώην Ξενοδοχείο InterContinental, που κατασκευάστηκε μεταξύ 1968 και 1974, υπήρξε το πρώτο διεθνές ξενοδοχείο πέντε αστέρων στην πρώην Τσεχοσλοβακία. Σχεδιασμένο στο ύφος του μπρουταλισμού, αποτέλεσε εμβληματική σύνθεση αρχιτεκτονικής, σχεδιασμού και τέχνης. Υπό την καθοδήγηση του αρχιτέκτονα Karel Filsak, η ομάδα που εργάστηκε στο έργο συγκέντρωσε μερικά από τα σημαντικότερα δημιουργικά ταλέντα της χώρας, καταλήγοντας σε ένα ενιαίο καλλιτεχνικό σύνολο — ένα αυθεντικό Gesamtkunstwerk (ολικό έργο τέχνης).

Με το άνοιγμά του, το ξενοδοχείο αποτέλεσε επίδειξη της τσεχοσλοβακικής δεξιοτεχνίας και δημιουργικότητας. Ήταν η πρώτη αμερικανική επένδυση στο Ανατολικό Μπλοκ και εξελίχθηκε γρήγορα σε σύμβολο νεωτερικότητας, πολυτέλειας και παγκόσμιας γαστρονομίας. Περισσότερο από ένα ξενοδοχείο, λειτούργησε ως πολιτιστικός πρεσβευτής και κορυφαίο δείγμα της αρχιτεκτονικής του 20ού αιώνα στην Τσεχία. Η ολοκλήρωσή του, μαζί με την ευρύτερη πολεοδομική σύνθεση της περιοχής, διακόπηκε λόγω της σοβιετικής κατοχής της Τσεχοσλοβακίας. Τις επόμενες δεκαετίες το κτίριο υπέστη εγκατάλειψη, καταλήγοντας σε μια ασύμβατη και επιφανειακή «ανακαίνιση» στα τέλη της δεκαετίας του 1990. Όταν οι σημερινοί ιδιοκτήτες το απέκτησαν, το ξενοδοχείο βρισκόταν σε μάλλον ερειπωμένη κατάσταση.

Ένα νέο κεφάλαιο καθοδηγούμενο από τη διατήρηση

Σε αντίθεση με άλλα σημαντικά κτίρια της εποχής —όπως το Hotel Praha ή το συγκρότημα Transgas— το εμβληματικό αυτό κτίριο δεν κατεδαφίστηκε. Αντίθετα, απέκτησε μια δεύτερη ζωή χάρη σε τρεις Τσέχους επιχειρηματίες: τον Pavel Baudiš, τον Eduard Kučera και τον Oldřich Šlemr. Με προσωπικούς δεσμούς με το ξενοδοχείο και βαθιά εκτίμηση για την αρχιτεκτονική του αξία, αποφάσισαν να αποκαταστήσουν τη θέση του ως κοινωνικού και πολιτιστικού πυρήνα στο κέντρο της Πράγας.

Αναγνωρίζοντας την ανάγκη αναζωογόνησης όχι μόνο του κτιρίου αλλά και του παραμελημένου περιβάλλοντός του, προκήρυξαν αρχιτεκτονικό διαγωνισμό. Οι TaK Architects, υπό τη διεύθυνση του Marek Tichý, επιλέχθηκαν για να ηγηθούν μιας ολοκληρωμένης πενταετούς ανακατασκευής. Παράλληλα, δημιουργήθηκε συνεργασία με την Fairmont Hotels & Resorts — έναν φορέα που ταυτιζόταν με το όραμα για επαναφορά διεθνών προδιαγραφών και δυναμικής τοπικής παρουσίας, επανασυστήνοντας το εμβληματικό κτίριο ως Fairmont Golden Prague. Για να υποστηριχθεί αυτό το εγχείρημα, το κτίριο εμπλουτίστηκε με νέα, αρμονικά ενσωματωμένα τμήματα: υπαίθρια πισίνα, πτέρυγα εστιατορίου και επέκταση συνεδριακών χώρων.

Όραμα για Σύνδεση και Δημόσιο Βίο

Κεντρικό στοιχείο του οράματος του Tichý υπήρξε η ευαίσθητη αλλά μετασχηματιστική επαναπροσέγγιση του κτιρίου προς ισχυρότερη σύνδεση με την πόλη — πέρα από την απλή ενεργοποίηση του ισογείου στην οδό Pařížská. Μια διαφανής αρχιτεκτονική προσθήκη ενσωματώνεται στη νέα φύτευση πρασίνου και εκτείνεται προς το ανάχωμα Dvořák, οδηγώντας τους επισκέπτες μέσω μιας πράσινης πλαγιάς ως το ποτάμι. Στο σημείο συνάντησης της πόλης με τον Μολδάβα, ένα νέο περίπτερο σύγχρονης τέχνης αποτελεί βασικό στοιχείο της αστικής αναζωογόνησης.

Ένας εκθεσιακός χώρος — προσβάσιμος τόσο από τον δρόμο όσο και από την όχθη — έχει ενσωματωθεί στο χαμηλότερο επίπεδο του ξενοδοχείου. Με τον τρόπο αυτό εξασφαλίζεται η ελεύθερη πρόσβαση του κοινού και ενθαρρύνεται η εμπλοκή του με το κτίριο πέρα από τη χρήση του ως ξενοδοχείου. Το ισόγειο λειτουργεί πλέον ως επιμελημένος καλλιτεχνικός χώρος, σε συνεργασία με καλλιτέχνες και σχεδιαστές, συνεχίζοντας την αρχική δέσμευση του κτιρίου για ενσωμάτωση της τέχνης στην αρχιτεκτονική. Από την αρχή, οι αρχιτέκτονες τόνισαν πως αυτοί οι χώροι πρέπει να παραμείνουν ανοιχτοί και φιλόξενοι για το κοινό. Ξεχωριστές είσοδοι ενισχύουν αυτή την αρχή.

Συνδυάζοντας αποκατάσταση και καινοτομία

Η ανακατασκευή απαιτούσε προσεκτική ισορροπία μεταξύ διατήρησης και ανανέωσης. Οι αρχιτέκτονες εργάστηκαν με την αρχική τριάδα υλικών — σκυρόδεμα, γυαλί και ξύλο — ενώ παράλληλα εισήγαγαν νέες χωρικές και καλλιτεχνικές διαστάσεις. Όπως και οι δημιουργοί του αρχικού κτιρίου, έτσι και η ομάδα του Tichý συνεργάστηκε με καλλιτέχνες και σχεδιαστές από το ξεκίνημα του έργου, σβήνοντας τα όρια ανάμεσα στην αρχιτεκτονική και την τέχνη και εμπλουτίζοντας την κληρονομιά με μια σύγχρονη, γενεακή έκφραση.

Εξίσου ουσιώδης ήταν η αρχή του «εκδημοκρατισμού του χώρου» — το άνοιγμα του ξενοδοχείου προς το περιβάλλον του, η επέκταση της αρχιτεκτονικής στη δημόσια σφαίρα και η σύνδεση εσωτερικού και εξωτερικού. Κάθε στοιχείο — από τις όψεις και τους κήπους μέχρι τα επανασχεδιασμένα εσωτερικά — αντιμετωπίστηκε με εξαιρετική φροντίδα και προσήλωση στη λεπτομέρεια. Η κλίμακα του έργου συμβαδίζει με το εύρος του οράματός του.

Αποκατάσταση εμβληματικών λεπτομερειών

Η φθαρμένη κατάσταση του κτιρίου αποτέλεσε σημαντική πρόκληση. Πολλά τμήματα ήταν τεχνικά απαρχαιωμένα ή δομικά ασταθή και απαιτούσαν πλήρη ανακατασκευή. Παρά τις δυσκολίες, η εκτεταμένη ομάδα, με τη Metrostav ως γενικό ανάδοχο, δεσμεύτηκε να διατηρήσει τα πολύτιμα αρχικά στοιχεία — ακόμη κι αν αυτό σήμαινε πιο περίπλοκη και δαπανηρή αποκατάσταση.

Καλλιτεχνικά και αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά υψηλής αξίας αποκαταστάθηκαν προσεκτικά. Η κεραμική πρόσοψη του γλύπτη Zbyněk Sekal — σήμα κατατεθέν του ξενοδοχείου — αναδημιουργήθηκε, με 48 από τις 52 αρχικές κεραμικές λωρίδες να αντικαθίστανται από νέα, χειροποίητα στοιχεία. Η οροφή της αίθουσας συνεδρίων, αρχικά σχεδιασμένη από τον Jan Šrámek και φωτισμένη με πολυελαίους του René Roubíček, επανακατασκευάστηκε ώστε να αντικατοπτρίζει τον διάλογο της δεκαετίας του 1960 ανάμεσα στο σκυρόδεμα και το γυαλί.

Σε άλλα σημεία, οι ξύλινες οροφές-γλυπτά του Čestmír Kafka και τμήματα του στηλοειδούς έργου Enchanted Forest του Miloslav Hejný επανεντάχθηκαν. Το θρυλικό εστιατόριο Zlatá Praha φιλοξενεί ξανά τα επίχρυσα φωτιστικά και τις υαλόφρακτες επιφάνειες του Hugo Demartini από τα υαλουργεία Sallinger. Στο λόμπι, τα γλυπτά από χυτό γυαλί των Stanislav Libenský και Jaroslava Brychtová συνυπάρχουν πλέον με νέα έργα του Zdeněk Lhotský, ο οποίος προσκλήθηκε από τον Tichý εξαρχής για να συμβάλει στη διαμόρφωση της νέας εκδοχής Gesamtkunstwerk του ξενοδοχείου.

Άλλα αποκατεστημένα ή νέα έργα περιλαμβάνουν εννέα βιτρό του Josef Jíra, εμπλουτισμένα από τον Jan Černohorský, μια εγκαυστική ζωγραφική του František Ronovský και μνημειακούς ξύλινους τοίχους με ανάγλυφα του Josef Klimeš.

Ένα νέο καλλιτεχνικό κεφάλαιο

Περισσότερα από είκοσι δημιουργικά στούντιο συνέβαλαν στη διαμόρφωση της καλλιτεχνικής ταυτότητας του έργου, υπό την επιμέλεια του Tichý. Η προσέγγιση αυτή αναζωογόνησε το μοντέλο συνεργασίας αρχιτέκτονα–καλλιτέχνη του 20ού αιώνα. Το ξενοδοχείο συνδυάζει πλέον ιστορικά και σύγχρονα έργα σε μια ζωντανή, εξελισσόμενη «έκθεση».

Οι επισκέπτες καλωσορίζονται από το Heavens, μια φωτεινή γυάλινη εγκατάσταση του Jan Kukla αποτελούμενη από 600 φωτεινές ράβδους. Ο ίδιος συνέβαλε και στον σχεδιασμό του μπαρ της συνεδριακής πτέρυγας. Ο Jan Černohorský δημιούργησε καθρέφτες από γυάλινα τούβλα για τη ρεσεψιόν, ενώ οι Tapestries του Zdeněk Lhotský — κινητικά γυάλινα ανάγλυφα — κοσμούν τα εσωτερικά και επεκτείνονται στις όψεις.

Το ξενοδοχείο διαθέτει πολυελαίους σχεδιασμένους σε συνεργασία με τα τσέχικα brands υαλουργίας Bomma και Preciosa. Η μνημειακή υαλότοιχη σύνθεση House Signs of Prague του Martin Janecký δεσπόζει στο λόμπι, ενώ η υποδοχή του wellness πλαισιώνεται από ένα γλυπτό μήκους 8 μέτρων που παραπέμπει σε ρέον νερό — δημιουργία των Lasvit, Wanda Valihrachová και TaK Architects.

Δέσμευση στη βιωσιμότητα

Η βιωσιμότητα αποτέλεσε καθοριστικό παράγοντα στην ανακατασκευή. Το ξενοδοχείο χρησιμοποιεί πλέον γεωθερμικό σύστημα θέρμανσης και ψύξης, αντλώντας ενέργεια από τον γειτονικό ποταμό. Η απορριπτόμενη θερμότητα από τις λειτουργίες του ξενοδοχείου —όπως κουζίνες, πλυντήρια και χώρους ευεξίας— ανακυκλώνεται. Επιπλέον, εφαρμόστηκαν ολοκληρωμένες στρατηγικές αξιοποίησης νερού — συλλογή γκρίζων και όμβριων υδάτων, δεξαμενές αποθήκευσης και ανάκτηση θερμότητας από τα συστήματα ύδρευσης.

Πράσινες στέγες και κάθετοι κήποι βελτιώνουν τη θερμική άνεση και συμβάλλουν στο μικροκλίμα της περιοχής, ενώ τα συστήματα νερού χρησιμοποιούνται για άρδευση. Όλα αυτά αποδεικνύουν τη δέσμευση του έργου να δείξει πώς ιστορικά κτίρια μπορούν να ανανεωθούν με οικολογική υπευθυνότητα.

Τι Ακολουθεί

Η τελική φάση της αναζωογόνησης βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Τον Μάιο του 2025 προκηρύχθηκε ο διεθνής διαγωνισμός αστικού σχεδιασμού RaumScape για την ολοκλήρωση του δημόσιου χώρου — της πλατείας (piazzetta) μπροστά από το ξενοδοχείο. Με βάση τις προτάσεις χαρτοφυλακίου, η κριτική επιτροπή, στην οποία συμμετέχει και ο Marek Tichý, επέλεξε έξι διεθνείς ομάδες από 197 γραφεία αρχιτεκτονικής σε 42 χώρες για να προχωρήσουν στο επόμενο στάδιο, με τον νικητή να ανακοινώνεται στις αρχές του επόμενου έτους. Αυτό σηματοδοτεί το τελικό κεφάλαιο του ευρύτερου οράματος επανασύνδεσης αυτού του ιστορικού τμήματος της Πράγας με τον παλμό της αστικής ζωής.