American College of Thessaloniki (ACT) West Hall l Ανακαίνιση και ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίου

Το ACT - American College of Thessaloniki, που αποτελεί το τμήμα πτυχιακών και μεταπτυχιακών σπουδών του Κολλεγίου Ανατόλια, την άνοιξη του 2021 προχώρησε στην επέκταση του campus του με την απόκτηση των εγκαταστάσεων του γειτονικού πρώην εκπαιδευτηρίου "Ρήγας Φεραίος". Προκειμένου το υπάρχον κτίριο του πρώην εκπαιδευτηρίου, που σχεδιάστηκε από το γραφείο του αρχιτέκτονα Αθανάσιου Μπαρζούκα και κατασκευάστηκε το 1974, να λειτουργήσει ως ένα σύγχρονο κτίριο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης με υψηλές απαιτήσεις και να συνδεθεί λειτουργικά και μορφολογικά με το υπόλοιπο campus του ACT, το Κολλέγιο Ανατόλια ανέθεσε στο γραφείο Κ-Αρχιτέκτονες τη ριζική λειτουργική, ενεργειακή και αισθητική του αναβάθμιση.
Το υφιστάμενο κτίριο του πρώην εκπαιδευτηρίου "Ρήγας Φεραίος" αναπτύσσεται κατά μήκος του άξονα βορρά - νότου, με πρόσβαση από τη δυτική πλευρά, αποτελείται από τέσσερις στάθμες και έχει επιφάνεια κάλυψης 700,14 m2 και συνολική επιφάνεια 1.750 m2. Το κτίριο έχει κατασκευασθεί με σκελετό οπλισμένου σκυροδέματος, μονόριχτες στέγες οπλισμένου σκυροδέματος με επικάλυψη κεραμιδιών και πρόσβαση στις επί μέρους στάθμες εσωτερικά μέσω ραμπών από οπλισμένο σκυρόδεμα.

Ως ριζική ανακαίνιση και ενεργειακή αναβάθμιση του κτιρίου και του περιβάλλοντος χώρου του για τους μελετητές νοείται ο πλήρης λειτουργικός, κατασκευαστικός και μορφολογικός εκσυγχρονισμός τους, βασισμένος στις αρχές βιοκλιματικού σχεδιασμού, δηλαδή:
1. Το κτίριο εξυπηρετεί λειτουργικά νέο κτιριολογικό πρόγραμμα.
2. Το κτίριο και ο περιβάλλων χώρος του αναβαθμίζονται κατασκευαστικά με νέα σύγχρονα, ενεργειακά υλικά στεγανοποίησης, μονώσης, επενδύσεων, εξωτερικών και εσωτερικών τελειωμάτων κτλ.
3. Το κτίριο ενισχύεται στατικά, ώστε να καλύπτει τις σημερινές προδιαγραφές αυξάνοντας τον ωφέλιμο χρόνο ζωής του.
4. Το κτίριο αναβαθμίζεται ενεργειακά με νέα συστήματα θέρμανσης και εξαερισμού και κατατάσσεται σε κατηγορία Β από κατηγορία Ζ κατά Κ.Εν.Α.Κ. (nZEB).
5. Τέλος, το κτίριο και ο περιβάλλων χώρος του αναβαθμίζονται ώστε να καλύπτουν όλες τις απαιτούμενες προδιαγραφές προσβασιμότητας, αλλά και ενεργητικής και παθητικής πυροπροστασίας, καθώς και οτιδήποτε επιβάλλεται από τη σημερινή τεχνολογία και κανονισμούς για κτίρια ανώτατης εκπαίδευσης.

Νέα αρχιτεκτονική πρόταση
Βασικές επιλογές της αρχιτεκτονικής πρότασης είναι:
• Η "διάνοιξη" νέας εισόδου στην ανατολική όψη της στάθμης 3, δημιουργώντας έναν νέο, κεντρικό και ενιαίο χώρο υποδοχής, που "ανοίγει" το κτίριο προς το υπόλοιπο campus του ACT, διευκολύνοντας τις εσωτερικές μετακινήσεις ειδικά με τη διεύρυνση / προσθήκη μιας νέας στοάς στην ανατολική πλευρά.
• Η τοποθέτηση νέου εξωτερικού μεταλλικού "φλοιού" ηλιοπροστασίας, βελτιώνοντας, με τη σκίαση που προσφέρει, την ενεργειακή λειτουργία του κτιρίου, ενώ ταυτόχρονα αντικαθιστά τα υφιστάμενα κιγκλιδώματα της ανατολικής όψης, προσφέροντας αυξημένη προστασία και λειτουργική ασφάλεια. Η επιλογή του χάλυβα τύπου COR-TEN για τον μεταλλικό φλοιό έγινε, κατά κύριο λόγο, με την πρόθεση να προσεγγισθεί ο χαρακτήρας και η χρωματική παλέτα των υφιστάμενων κτιρίων του ACT, με τα χαρακτηριστικά διακοσμητικά τούβλα και τα μεταλλικά στοιχεία και, κατά δεύτερο λόγο, να τοποθετηθεί ένα βιώσιμο υλικό που απαιτεί μηδενική συντήρηση.
• Η προσθήκη νέου μεταλλικού κλιμακοστάσιου διαφυγής στην ανατολική όψη, σε αντικατάσταση της παλαιάς υπαίθριας ράμπας.
• Η αντικατάσταση της υφιστάμενης επικάλυψης της στέγης με φύλλα αλουμινίου.
• Ο ανασχεδιασμός της δυτικής όψης με την προσθήκη νέων ανοιγμάτων αλλά και του νέου όγκου του εξωτερικού ανελκυστήρα για λόγους προσβασιμότητας.
Στην τελική του μορφή το κτίριο West Hall, εξαιτίας της νέας λειτουργικής του οργάνωσης, περιλαμβάνει πλέον χώρο κεντρικής εισόδου με υποδοχή, 13 αίθουσες διδασκαλίας, μία εκ των οποίων θα λειτουργεί ως ειδικός χώρος Psychology Lab, αίθουσα πολλαπλών χρήσεων χωρητικότητας 70 περίπου ατόμων, χώρο καθηγητών με δικούς του χώρους υγιεινής, ιατρείο, εντευκτήριο φοιτητών, νέους χώρους υγιεινής ανδρών και γυναικών σε κάθε στάθμη, χώρους υγιεινής Α.Μ.Ε.Α., ανελκυστήρα, καθώς και τους απαραίτητους χώρους Η/Μ εγκαταστάσεων και άλλων βοηθητικών χρήσεων.
Προκειμένου το κτίριο να παρουσιάσει τη βέλτιστη δυνατή συμπεριφορά σε ενδεχόμενη μελλοντική έκθεση σε ισχυρό σεισμό, πραγματοποιήθηκε μελέτη στατικής επάρκειας και μελέτη στατικών ενισχύσεων, λαμβάνοντας υπόψη τα προβλεπόμενα φορτία της αρχικής μελέτης και συνεκτιμώντας τις τροποποιήσεις που αποτυπώθηκαν από την επιτόπου επιθεώρηση. Βάσει των αποτελεσμάτων της μελέτης στατικής επάρκειας του κτιρίου, της οπτικής επιθεώρησης, των επί τόπου και εργαστηριακών ελέγχων που εκπονήθηκαν, αλλά και των εν γένει δομικών ανεπαρκειών του κτιρίου, το κτίριο ενισχύθηκε στατικά ακολουθώντας την εξής μεθοδολογία: ενίσχυση των πεδίλων στις θέσεις έδρασης των ενισχυμένων υποστυλωμάτων, κατασκευή τετράπλευρων μανδυών οπλισμένου σκυροδέματος πάχους 10 cm στα υποστυλώματα της ανατολικής όψης, διαπλάτυνση κοντών υποστυλωμάτων, κατασκευή νέων τοιχίων και περιτύλιξη με υφάσματα ινών άνθρακα όλων των εσωτερικών υποστυλωμάτων.
Σε ό,τι αφορά στις λοιπές οικοδομικές εργασίες, που αποσκοπούσαν στη λειτουργική, ενεργειακή και αισθητική αναβάθμιση του κτιρίου, έγινε πλήρης μόνωση του εξωτερικού κελύφους με ολική αντικατάσταση των εξωτερικών κουφωμάτων αλουμινίου με νέα με θερμοδιακοπή και διπλούς ενεργειακούς υαλοπίνακες, τοποθέτηση συστήματος εξωτερικής θερμομόνωσης με νέους χρωματισμούς, καθώς και μόνωση και στεγανοποίηση της στέγης μαζί με νέα επικάλυψη από φύλλα αλουμινίου. Εσωτερικά πραγματοποιήθηκε πλήρης ανασχεδιασμός όλων των υγρών χώρων, ολική αντικατάσταση των δαπέδων και των εσωτερικών κουφωμάτων στο σύνολο του κτιρίου, κατασκευή ψευδοροφών στις αίθουσες διδασκαλίας καθώς και νέοι χρωματισμοί όλων των επιφανειών. Πραγματοποιήθηκε ακουστική μελέτη, σύμφωνα με την οποία σχεδιάστηκαν και τοποθετήθηκαν κατάλληλες ηχοαπορροφητικές επιφάνειες σε τοίχους ή οροφές στις αίθουσες διδασκαλίας, στον χώρο εισόδου, στα φουαγιέ και στην αίθουσα πολλαπλών χρήσεων, βελτιώνοντας τις συνθήκες διδασκαλίας και το ηχητικό περιβάλλον των χρηστών γενικά. Αναβαθμίστηκε και ανασχεδιάστηκε σε μεγάλο βαθμό και ο περιβάλλων χώρος του κτιρίου, αρχικά με την δημιουργία πεζοδρόμου, που ενοποιεί το campus και συνδέει το West Hall με τα υπόλοιπα κτίρια του ACT και στη συνέχεια με τη διαμόρφωση νέου αύλειου χώρου στην ανατολική πλευρά του κτιρίου με φυτεύσεις, καθιστικά και δάπεδο από χυτό βοτσαλωτό. Αυτός ο νέος υπαίθριος χώρος εκτός από χώρος διαλείμματος για τους φοιτητές προσφέρεται και για υπαίθριες εκδηλώσεις, καθώς αποτελεί λειτουργική συνέχεια της αίθουσας πολλαπλών χρήσεων με τη μεσολάβηση της μεταβατικής ημιυπαίθριας στοάς.

Η/Μ μελέτη
Σε ό,τι αφορά τις εργασίες αναβάθμισης των Η/Μ εγκαταστάσεων, σε αντικατάσταση της προηγούμενης εγκατάστασης με λέβητα πετρελαίου, επιλέχθηκε η εγκατάσταση ενός κεντρικού συστήματος αντλίας θερμότητας, μία επιλογή των μελετητών αλλά και του Κολλεγίου να παρακολουθήσουν τη σύγχρονη οικολογική τάση, προσφέροντας πλέον και ψύξη των χώρων κατά τις θερμές περιόδους του έτους. Η κεντρική εγκατάσταση αντλίας θερμότητας συστήματος VRF / VRV υψηλής ενεργειακής απόδοσης είναι ιδιαίτερα οικονομική σε κατανάλωση ενέργειας γιατί συγκεντρώνει επιπλέον πλεονεκτήματα, που έχουν να κάνουν με τη λειτουργία, τον έλεγχο και τον προγραμματισμό της εγκατάστασης:
• Αυτόνομη θέρμανση / ψύξη της κάθε αίθουσας.
• Θερμοστατικός έλεγχος του κάθε χώρου ανεξάρτητα.
• Κεντρικός έλεγχος (απομακρυσμένη επιτήρηση & ρύθμιση) της εγκατάστασης.
• Χρήση χρονοπρογραμμάτων.
• Συμπιεστές τύπου inverter στην εξωτερική μονάδα.
Επίσης, σχεδιάστηκε εκ νέου και τοποθετήθηκε σύστημα εξαερισμού με ανάκτηση ενεργείας με εναλλάκτες αέρα - αέρα, με ανεξάρτητη εγκατάσταση για κάθε αίθουσα, που πληροί τις σύγχρονες προδιαγραφές εκπαιδευτηρίων, ανακαινίσθηκε και επεκτάθηκε το δίκτυο ύδρευσης και αποχέτευσης, ανακαινίσθηκαν οι ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις και εγκαταστάθηκαν νέα φωτιστικά LED χαμηλής κατανάλωσης σε όλους τους χώρους του κτιρίου καθώς και στον περιβάλλοντα χώρο. Εγκαταστάθηκαν αυτοματισμοί απλοί στον χειρισμό, αλλά με άμεσο αντίκτυπο στην κατανάλωση ενέργειας (push Dali για τον φωτισμό στις αίθουσες, με ανιχνευτές παρουσίας για αυτόματο σβήσιμο). Τέλος, καλύφθηκαν οι απαιτήσεις αντικεραυνικής προστασίας, πυροπροστασίας, πυρανίχνευσης και κεντρικού ελέγχου των λειτουργιών του κτιρίου, διασυνδεδεμένου με το σύστημα κεντρικού ελέγχου όλου του campus, με σύστημα αυτοματισμών και ελέγχου κατηγορίας Α κατά EN 15232.

Η πλήρης ανακαίνιση του κτιρίου West Hall ολοκληρώθηκε σε τρείς φάσεις: αποδόθηκε αρχικώς σε μερική λειτουργία τον Σεπτέμβριο του 2021 (στάθμες 3 και 4), τον Σεπτέμβριο του 2022 (στάθμες 2, 3 και 4) σε μερική λειτουργία με όλες τις αίθουσες διδασκαλίας και σε πλήρη λειτουργία τον Σεπτέμβριο του 2023.