"Urban Garden": Κτίριο κατοικιών με γραφείο

Επαναπροσδιορισμός ορίων μέσω της πράσινης σχεδίασης: ιδιωτικός και δημόσιος βίος.

"Το δέντρο, ο συγκάτοικος μου…
Ο ένοικος δέντρο, πληρώνει το ενοίκιο του με οξυγόνο, μέσω της ικανότητας του να απορροφά σκόνη, ως μηχάνημα μείωσης θορύβου, εξαλείφοντας τις τοξίνες, καθαρίζοντας το μολυσμένο νερό της βροχής, ως παραγωγός χαράς, υγείας, δέκτης πεταλούδων και μέσο ομορφιάς."*

Η ιδέα της συμβίωσης φυτών, δέντρων και ανθρώπων κάτω από την ίδια στέγη μπορεί να χαρακτηριστεί πιο επίκαιρη και αναγκαία από ποτέ. Τα οφέλη που προσφέρονται μέσω των πράσινων κτιρίων τα καθιστούν βιώσιμα κύτταρα στον αστικό ιστό, συμβάλλοντας στην αναβάθμιση της ποιότητας ζωής των ενοίκων και των γειτονικών συστημάτων.

Ονομασία

Η ονομασία του κτιρίου πηγάζει μέσα από τη δημιουργία ενός ιδιωτικού κατακόρυφου κήπου, ο οποίος επιδιώκει να προσφέρει τα αντίστοιχα οφέλη με ενός δημόσιου. Επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει την ταυτότητα του ως ιδιωτικό κτίριο, σε έναν μικρής κλίμακας "Αστικό Κήπο / Urban Garden".

Δύο αντίθετες έννοιες, το ιδιωτικό και το δημόσιο, πλαισιώνουν την αρχιτεκτονική πρόταση και καλούνται να συνυπάρξουν μέσω του βιοκλιματικού σχεδιασμού. Όπως τα οφέλη ενός δημόσιου κήπου δεν περιορίζονται μόνο στα φυσικά του όρια ή στη χρήση του, αντίθετα επεκτείνονται και στον περιβάλλοντα χώρο, έτσι και ο ιδιωτικός κήπος επιχειρεί να επεκταθεί εκτός των ιδιωτικών ορίων του και να αποτελέσει βιώσιμο κύτταρο της γειτονιάς.

Ιδέα

Πως μπορεί μια αρχιτεκτονική πρόταση ιδιωτικού κτιρίου να εμπερικλείει χαρακτηριστικά ενός πράσινου δημόσιου κήπου; Συνήθως η πρόταση ενός οικιστικού κτιρίου περιορίζεται στην προγραμματική του χρήση και στα όρια του οικοπέδου, δημιουργώντας σύνορα ανάμεσα στους κατοίκους του κτιρίου και στη γειτονιά. Πρόθεση του σχεδιασμού είναι η αποδόμηση των καθιερωμένων ορίων ανάμεσα στο ιδιωτικό κτίριο και στη γειτονιά, και ο επαναπροσδιορισμός των σχέσεων των κατοίκων της.

Η κλασική έννοια του αρχιτεκτονικού κελύφους ταυτίζεται με το όριο αυτό και έτσι αντικαθίσταται με ένα ζωντανό, πράσινο κέλυφος, το οποίο επιτρέπει την ανάπτυξη επικοινωνίας και θεάσεων. Ο διαδραστικός χαρακτήρας του κελύφους επιτρέπει στον κάτοικο του κτιρίου να αποκαλύπτει και να αποκρύπτει την ιδιωτική του ζωή. Στη μέγιστη ανάπτυξη του το κέλυφος θα αποτελέσει έναν κατακόρυφο κήπο, ο οποίος θα ωφελήσει τους χρήστες του και το ίδιο το κτίριο, δημιουργώντας σκίαση στους εσωτερικούς χώρους και περιορίζοντας την κατανάλωση ενέργειας. Ως κομμάτι του αστικού ιστού θα αποτελέσει καλλωπιστικό στοιχείο, θα εμπλουτίσει τον χώρο με μυρωδιές και θα λειτουργήσει ως πόλος έλξης πτηνών και εντόμων.

Περιγραφή κτιρίου

Το κτίριο βρίσκεται στην πυκνοκατοικημένη περιοχή Αγίου Νικολάου, ανατολικά του κέντρου της Λεμεσού. Μια περιοχή που χαρακτηρίζεται από τις μονοκατοικίες των δεκαετιών '60 και '70 και λαμβάνει έντονες πολεοδομικές και αρχιτεκτονικές αλλαγές την τελευταία δεκαετία. Το οικόπεδο, στο οποίο έχει αναπτυχθεί το εν λόγω έργο, εφάπτεται νότια με την οδό Μαχάτμα Γκάντι και πλαισιώνεται από γειτονικά οικοδομήματα στα δυτικά, βόρια και ανατολικά.

Το κτίριο χωρίζεται σε πέντε επίπεδα, την πιλοτή, τρείς ορόφους και "roof garden". Η πιλοτή επιτρέπει την είσοδο στο κτίριο, ενώ παράλληλα αποτελεί και τον χώρο στάθμευσης. Ο πρώτος όροφος στεγάζει χώρο γραφείων, σχεδιαστήριο και αίθουσα συναντήσεων. Τον δεύτερο και τρίτο όροφο αποτελούν οροφοδιαμερίσματα, τα οποία περιλαμβάνουν ενιαία κουζίνα, καθιστικό, τραπεζαρία, δυο υπνοδωμάτια και δυο τουαλέτες. Οι ενιαίοι χώροι των διαμερισμάτων περιτριγυρίζονται από νότια και δυτικά ανοίγματα, ενώ τα υπνοδωμάτια έχουν δυτικό και βόρειο προσανατολισμό. Όλοι οι εσωτερικοί χώροι περιβάλλονται από συρόμενα θερμικά υαλοπετάσματα αλουμινίου.

Αφενός συμβάλλουν στη μείωση της απώλειας ενέργειας και αφετέρου ενοποιούν τους εξωτερικούς με τους εσωτερικούς χώρους, επιτρέποντας στον χρήστη να έχει απρόσκοπτη θεά στο πράσινο κέλυφος. Το roof garden αποτελείται από καθιστικό, τραπεζαρία, χώρο σαλονιού και εγκαταστάσεις μπάρμπεκιου και στεγάζεται από μεταλλική πέργολα, που καλύπτει τη συνολική έκταση του. Φωτοβολταϊκές πλάκες διπλής όψης βρίσκονται τοποθετημένες στο άνω μέρος της πέργολας, συμβάλλοντας στη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης του κτιρίου και δημιουργώντας χώρο σκίασης κατά την ημερήσια χρήση.

Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία του έργου είναι το κέλυφος από συρματόσχοινα, ανοξείδωτου ατσαλιού 6 χιλιοστών. Το κέλυφος των 472 συρματόσχοινων, είναι στερεωμένο σε μεταλλικές λάμες περιμετρικά των ορόφων και της μεταλλικής πέργολας και διανύει ύψος 14 μέτρων. Επιτρέπει έτσι στα φυτά του κτιρίου να αναπτυχθούν καθ’ ύψος και κατά μήκος, δημιουργώντας ένα πράσινο κέλυφος περιμετρικά του οικοδομήματος. Οι περιμετρικοί ανθώνες σε όλα τα επίπεδα του κτιρίου φιλοξενούν μια πλειάδα κυπριακών και ξένων φυτών, κατάλληλα για να αναπτυχθούν στις περιβαλλοντικές συνθήκες της Κύπρου. Φυτά τα οποία θα εμπλουτίσουν χρωματικά και αισθητικά το κτίριο και θα συνδράμουν στην φυσική ψύξη του κτιρίου κατά τους θερινούς μήνες.

Το έργο σαν ζωντανός οργανισμός αναπτύσσεται και μεταβάλλεται ως ενεργό μέλος της γειτονιάς. Βιωσιμότητα, Πειραματισμός. Αλλαγή.

*Friedensreich Hundertwasser, 1973. Απόσπασμα από το περιοδικό DETAIL, Τεύχος 7/8/2022, σελ.1