Τρεις κατοικίες στη Μάνη

“Το αναγκαίο, το απαραίτητο, το χρήσιμο, τόσο όσο να μην περισσεύει
χώρος για το αυθαίρετο και το περιττό”, Δ. Πικιώνης

Η μελέτη αναζητά τις αρχές της μανιάτικης αρχιτεκτονικής, όπως διαμορφώθηκε μέσα από την μακραίωνη ιστορία της και σε άμεση σχέση με την έντονη πετρώδη τοπογραφία της.

Μια αρχιτεκτονική σε άρρηκτη σχέση με τη γη, με μορφές και αναλογίες που προκύπτουν από την εγγενή υλικότητα και την ανεπιτήδευτη αυστηρή δομή του ελάχιστου. Πέτρα, ξύλο και χώμα συντίθενται αρμονικά στο πνεύμα του απολύτως απαραίτητου, απαντώντας στις εκάστοτε λειτουργικές ανάγκες με το ελάχιστο δυνατό υλικό και έργο.

Η σύνθεση επιδιώκει τη διατήρηση αυτών των αρχών, επιχειρώντας να τις εφαρμόσει στο παρόν για τη δημιουργία τριών διακριτών παραθεριστικών κατοικιών, που απαντούν στις σύγχρονες ανάγκες.

Το γραμμικό οικόπεδο νοτιοδυτικού προσανατολισμού, χαρακτηρίζεται από την έντονη κλίση εδάφους, την είσοδο στο βόρειο άκρο και τα ίχνη του παραδοσιακού αλωνιού στο νότιο άκρο.

Η πρώτη συνθετική χειρονομία, αφορά στην ενοποίηση της εισόδου με το παραδοσιακό αλώνι, το οποίο αποκαθίσταται και μετατρέπεται σε κοινόχρηστο χώρο του μικρού συγκροτήματος κατοικιών. Η πορεία ως ευθύγραμμο μονοπάτι – παράλληλο στην έντονη κλίση του εδάφους, οργανώνει τις κινήσεις και λειτουργεί ως ”ραχοκοκαλιά” στη διάρθρωση της σύνθεσης.

Οι κατοικίες, διακριτές και σε άμεση σχέση με την πορεία, διατηρούν την κλίμακα και τις διαστάσεις που συναντάμε έντονα στους ιστορικούς οικισμούς της Μάνης. Οι δύο πρώτες κατοικίες -ίδιας τυπολογίας- με αναλογίες 1:3 (μακρινάρι), τοποθετούνται παράλληλα στην πορεία και στην κλίση του οικοπέδου, ελαχιστοποιώντας τις εκσκαφές στον τόπο.

Ο τρίτος κτιριακός όγκος, με ίδιες αναλογίες τοποθετείται αντιστικτικά κάθετα στην πορεία, την οποία ορίζει, ενώ ταυτόχρονα ανοίγεται προς τον νότο, διαφυλάσσοντας την ιδιωτικότητά του.

Και στις δύο χαράξεις είναι διακριτό το τρίπτυχο της μεσογειακής κατοίκησης· το έσω – το έξω και το ανάμεσα. Η τυπολογία αναπτύσσεται με κέντρο τον ημιυπαίθριο χώρο, εξαίροντας τη σημασία του “ανάμεσα” στο μεσογειακό βίο και στη διάρθρωση της κάθε κατοικίας. Μέσω μεγάλων υαλοστασίων οι κατοικίες εκτονώνονται είτε στον ημιυπαίθριο, είτε σε οργανωμένη αυλή με μικρή πισίνα κοντά στη φυσική στάθμη του εδάφους. Μεγάλα οριζόντια σκίαστρα στις όψεις τους προστατεύουν από τις νότιες ακτινοβολίες, ενώ κάθετα σκίαστρα στην όψη προστατεύουν από τις δυτικές και εξασφαλίζουν την ιδιωτικότητα του κάθε χώρου.

Η σύνθεση επιχειρεί να επανερμηνεύσει την ιστορική οικιστική αρχιτεκτονική της Μάνης -όχι στη μορφολογική της έκφραση ως νοσταλγική εικόνα-, άλλα στις αξίες και στις αρχές που τη δημιούργησαν. Αποφεύγει τον μιμητισμό παραδοσιακών κτισμάτων, χρησιμοποιεί το ελάχιστο δυνατό υλικό και έργο, ώστε να απαντήσει στις λειτουργικές ανάγκες του σύγχρονου ανθρώπου.